January 31, 2003
$250,000 §ê³ã³ùÉ»³Ý Armenian Review¦ ÐÇÙݳ¹ñ³ÙÇÝ
øáÝÏñ¿ë³Ï³ÝÝ»ñ ÎÁ ä³Ñ³Ýç»Ý г۳ëï³ÝÇ úųݹ³ÏáõÃõÇÝÁ $90 ØÇÉÇáÝ ä³Ñ»É
Ö¿ÛÙë Øùî¿ñÙáà Ødzó³õ øáÝÏñ¿ëÇ Ð³ÛÏ³Ï³Ý Ð³ñó»ñáõ гٳËÙµáõÙÇÝ
Àݹí½áõÙ äáõßÇ ÎáÕÙ¿ 907ñ¹ ä³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ Þñç³Ýó»Éáõ гñóáí
г۳ëï³ÝÇ îÝï»ë³Ï³Ý лé³ÝϳñÝ»ñáõÝ ÜáõÇñáõ³Í ÊáñÑñ¹³ÅáÕáí
2002-À ø²Ô²ø²Î²Ü ºðÎð²Þ²ðÄÆ î²ðÆ ¾ð
Æêð²Ú¾ÈòÆ ä²îز´²ÜÀ вðò²Î²ÜÆ î²Î Îþ²èܾ вÚÎ²Î²Ü òºÔ²êä²ÜàôÂÆôÜÀ
ÌÜܸº²Ü îúܲβî²ðàôÂÆôÜ èàî ²ÚÈÀÜîÆ Ø¾æ
زÚð ì²ðIJð²ÜÆ ²Þ²ÎºðîܺðÀ îúܺòÆÜ êàôð´ ÌÜܸº²Ü Ö𲶲ÈàÚòÀ
àêκ²Ú ʲâ ØÀª ÜÆô ºàðøÆ êàôð´ Èàôê²ôàðÆ⠺κԺòôàÚ
²´ú Âàðà꺲ÜÆ ¶àð̺ðÀ ÎÀ òàôò²¸ðàôÆÜ øàÈäÆ-êàÚÀð ¸äðàòÆÜ Ø¾æ
Ð.Ø.À.Ø.-Ç ²ñ»õ»É»³Ý Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ 26-ñ¹ Þñç³Ý³ÛÇÝ Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÄáÕáíÁ
$250,000 §ê³ã³ùÉ»³Ý Armenian Review¦ ÐÇÙݳ¹ñ³ÙÇÝ
²Ù»ñÇϳÛÇ Ð³ÛÏ³Ï³Ý Øß³ÏáõóÛÇÝ Ð³ëï³ïáõÃÇõÝÁ (ACAA) áõñ³Ëáõû³Ùµ Û³Ûï³ñ³ñ»ó $250,000 ÝáõÇñ³ïáõû³Ý ÙÁ Ù³ëÇÝ , ½áñ ϳï³ñ³Í ¿ ïÇÏ. ²ÉÇë ê³ã³ùÉ»³Ý£ ²Ûë ·áõÙ³ñáí ÏÁ ѳëï³ïáõÇ §ê³ã³ùÉ»³Ý Armenian Review¦ ÐÇùݳ¹ñ³ÙÁ, áñáõÝ ß³ÑáÛÃÁ åÇïÇ Û³ïϳóáõÇ The Armenian Review å³ñµ»ñ³Ï³ÝÇ Ññ³ï³ñ³Ïáõû³Ý£ îÇÏÇÝ ê³ã³ùÉ»³Ý ëáÛÝ ÝáõÇñ³ïáõáõû³Ý Ù³ëÇÝ Û³Ûï³ñ³ñ³Í ¿ ACAA-Ç Ï³½Ù³Ï»ñå³Í ï³ñ»Ï³Ý ݳõ³åïáÛïÇÝ, ÚáõÝáõ³ñ 22-ÇÝ£ ÐÇÙݳ¹ñ³ÙÁ ÏÁ Ïñ¿ §¶Ý¹³å»ï лñÇ »õ ²ÉÇë ê³ã³ùÉ»³Ý Armenian Review ÐÇÙݳ¹ñ³Ù¦ ³ÝáõÝÁ£
²õ»ÉÇ ù³Ý Ï¿ë ¹³ñ, ïÇÏ. ê³ã³ùÉ»³Ý »õ í»ñç»ñë ٳѳó³Í ÏáÕ³ÏÇóÁª ·Ý¹³å»ï лñÇ êÝãÝùÉ»³Ý ³Ýáõñ³Ý³ÉÇ Í³é³ÛáõÃÇõÝÝ»ñ Ù³ïáõó³Í »Ý ³Ù»ñÇϳѳÛáõû³Ý »õ ³ç³ÏóáõÃÇõÝ óáõó³µ»ñ³Í »Ý ѳÛÏ³Ï³Ý Ñ³ëï³ïáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ áõ ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ, ÇÝãå¿ëª §Ð³Ûñ»ÝÇù¦ гëï³ïáõÃÇõÝ, к¸-Ç Ð³Û³ëï³Ý ø³Ù÷, ²ØÜ ²ñ»õ»É»³Ý »ÙÇ ²½·³ÛÇÝ ²é³çÝáñ¹³ñ³Ý »õ³ÛÉÝ£
øáÝÏñ¿ë³Ï³ÝÝ»ñ ÎÁ ä³Ñ³Ýç»Ý г۳ëï³ÝÇ úųݹ³ÏáõÃõÇÝÁ $90 ØÇÉÇáÝ ä³Ñ»É
àô²ÞÆÜÎÂÀÜ.- ²Ù»ñÇϳÛÇ Ð³Û ¸³ïÇ Ú³ÝÓݳËáõÙµÁ (²Ð¸Ú) ѳÕáñ¹»ó, ÿ øáÝÏñ¿ë¿Ý Ý»ñë гÛÏ³Ï³Ý Ñ³ñó»ñáõ ѳٳËÙµáõÙÇ Ñ³Ù³Ý³Ë³·³Ñ üñ¿Ýù ö³ÉáÝÇ (¸., ÜÇõ ÖÁñ½Ç) ݳ˳ӻéÝáõû³Ùµ, ³õ»ÉÇ ù³Ý 20 Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñ ݳٳÏáí ¹ÇÙ»óÇÝ Ü»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñáõ ï³Ý ³ñï³ùÇÝ ·áñͳéÝáõÃÇõÝÝ»ñáõ Û³ÝÓݳËáõÙµÇÝ, áñå¿ë½Ç ãÝáõ³½»óÝ»Ý Ð³Û³ëï³ÝÇ Ñ³Ù³ñ ÝϳïÇ ³éÝáõ³Í 90 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñ ûųݹ³ÏáõÃÇõÝÁ, ÇÝãå¿ë ݳ»õ Ù³ñ¹³ëÇñ³Ï³Ý Û³õ»É»³É ûųݹ³ÏáõÃÇõÝ ÝϳïÇ áõÝ»Ý³Ý È»éݳÛÇÝ Ô³ñ³µ³ÕÇ Ñ³Ù³ñ:
ÚáõÝáõ³ñ 28 Ãáõ³ÏÇñ ݳٳÏáí, ÛÕáõ³Í ³ñï³ùÇÝ ·áñͳéÝáõÃÇõÝÝ»ñáõ Û³ÝÓݳÅáÕáíÇ Û³ïϳóáõÙÝ»ñáõ »Ýó۳ÝÓݳËáõÙµÇ ³ï»Ý³å»ï ÖÇÙ øáÉåÇÇ (Ð., ²ñ½Ç½áݳ), ùáÝÏñ¿ë³Ï³ÝÝ»ñÁ Áݹ·Í»óÇÝ, ÿ ²ïñå¿Û׳ÝÇ »õ ÂáõñùÇáÛ ÏáÕÙ¿ г۳ëï³ÝÇ »õ È»éݳÛÇÝ Ô³ñ³µ³ÕÇ ßñç³÷³ÏáõÙÁ ÏÁ ËáãÁݹáï¿ Ð³Û³ëï³ÝÇ ïÝï»ë³Ï³Ý ½³ñ·³óáõÙÁ »õ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ áã å³Ï³ë, ù³Ý 90 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñ Û³ïϳóáõ٠ϳï³ñ»É г۳ëï³ÝÇ, ÇÝãå¿ë ݳ»õ 3.75 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñª ǵñ»õ ½ÇÝáõáñ³Ï³Ý û·ÝáõÃÇõÝ:
¶³Éáí È»éݳÛÇÝ Ô³ñ³µ³ÕÇ, 1998ÇÝ í³õ»ñ³óáõ³Í 20 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñÇ ûųݹ³ÏáõÃÇõÝÁ ï³Ï³õÇÝ ã¿ Û³ïϳóáõ³Í »õ Û³é³çÇÏ³Û ï³ñáõ³Ý ѳٳñ »õë å¿ïù ¿ Û³ïϳóÝ»É 5 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñ:
²Ð¸ÚÇ àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ ·ñ³ë»Ý»³ÏÇ í³ñÇã-ïÝûñ¿Ý ²ñ³Ù гٵ³ñ»³Ý Ý³Ë ßÝáñѳϳÉáõÃÇõÝ Û³ÛïÝ»ó ö³ÉáÝÇ Çñ ³Ûë ݳ˳ӻéÝáõû³Ý ѳٳñ, ³õ»ÉóÝ»Éáí, áñ Ú³ÝÓݳËáõÙµÁ Ùûï¿Ý åÇïÇ Ñ»ï³åݹ¿ Û³ïϳóáõÙÝ»ñáõ ѳñóÁ, áñå¿ë½Ç г۳ëï³Ý Ýáõ³½³·áÛÝÁ 90 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñ ëï³Ý³Û ǵñ»õ ûųݹ³ÏáõÃÇõÝ: ²Ý ³õ»Éóáõó, áñ ßñç³÷³ÏáõÙÁ ³Ù¿Ý ï³ñÇ 720 ÙÇÉÇáÝ ïáɳñÇ íݳë ÏÁ å³ï×³é¿ Ð³Û³ëï³ÝǪ Áëï гٳß˳ñѳÛÇÝ ¹ñ³Ù³ï³Ý ѳßáõ³ñÏáõÙÝ»ñáõÝ:
Ö¿ÛÙë Øùî¿ñÙáà Ødzó³õ øáÝÏñ¿ëÇ Ð³ÛÏ³Ï³Ý Ð³ñó»ñáõ гٳËÙµáõÙÇÝ
àô²ÞÆÜÎÂÀÜ.- ²Ù»ñÇϳÛÇ Ð³Û ¸³ïÇ Ú³ÝÓݳËáõÙµÁ ѳÕáñ¹»ó, ÿ àõ³ßÇÝÏÃÁÝ Ý³Ñ³Ý·¿Ý ¹»ÙáÏñ³ï Ý»ñϳ۳óáõóÇã Ö¿ÛÙë Øùî»ñÙáà ѳٳӳÛÝ ·ïÝáõ³Í ¿ Ù³ë ϳ½Ù»Éáõ øáÝÏñ¿ëÇ Ð³ÛÏ³Ï³Ý Ñ³ñó»ñáõ ѳٳËÙµáõÙÇÝ: ²Ý ³ÝóÝáÕ ¸»Ïï»Ùµ»ñÇÝ ¹Çï³Í ¿ñ ¦²ñ³ñ³ï§Á, áñáõÝ óáõó³¹ñáõÙÁ ϳ½Ù³Ï»ñåáõ³Í ¿ñ Ú³ÝÓݳËáõÙµÇÝ ÏáÕÙ¿:
²Ûë Ù³ëÇÝ Ú³ÝÓݳËáõÙµÇ àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ ·ñ³ë»Ý»³ÏÇ í³ñÇã-ïÝûñ¿Ý ²ñ³Ù гٵ³ñ»³Ý áÕçáõÝ»ó Øùî»ñÙáÃÇ ù³ÛÉÁ, ³õ»ÉóÝ»Éáí, áñ ³Ý ë»ñïûñ¿Ý ·áñͳÏó»Éáí ѳٳËÙµáõÙÇ Ñ³Ù³Ý³Ë³·³ÑÝ»ñ üñ¿Ýù ö³ÉáÝÇ »õ Öû ÜáÉÁÝåÁñÏÇ Ñ»ï, ³õ»ÉÇ »õë ³éÇÃÁ åÇïÇ áõÝ»Ý³Û Û³é³ç ÙÕ»Éáõ ³Ù»ñÇϳѳÛáõû³Ý ûñ³Ï³ñ·Á:
Øùî»ñÙáà øáÝÏñ¿ëÝ Ý»ñë ½ûñ³Ïó³Í ¿ гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³Ýáõû³Ý ׳ݳãÙ³Ý ×Ç·»ñáõÝ: ²Ýó»³É ï³ñÇ, ÇÝù »õë ëïáñ³·ñ³Í ¿ñ ³ÛÝ Ý³Ù³ÏÇÝ ï³Ï, áñ ݳ˳·³Ñ äáõß¿Ý ÏÁ å³Ñ³Ýç¿ñ ¦ò»Õ³ëå³Ýáõû³Ùµ§ µÝáõó·ñ»É гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝÁª ²åñÇÉ 24Ç ³éÇÃáí ³Ù»ñÇϳѳÛáõû³Ý ÛÕ»ÉÇ Çñ å³ï·³ÙÇÝ Ù¿ç:
øáÝÏñ¿ë³Ï³ÝÁ, áñ ³Ýó»³É ¸»Ïï»Ùµ»ñÇÝ ¹Çï³Í ¿ñ ¾ÏáÛ»³ÝÇ ¦²ñ³ñ³ï§Á, Ëáñ³å¿ë ïå³õáñáõ³Í ÁÉɳÉáíª Û³Ûï³ñ³ñ³Í ¿ñ, ÿ ²Ù»ñÇϳÛÇ Ï³é³í³ñáõÃÇõÝÁ ß³ïáÝó å¿ïù ¿ ׳Ýãó³Í ÁÉɳñ гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝÁ:
Æñ ϳñ·ÇÝ, гٵ³ñ»³Ý ÜÇõ ºáñùÇ Ù¿ç »ÉáÛà ÙÁ áõݻݳÉáí ³ÝóÝáÕ ß³µ³Ã³í»ñçÇÝ, Û³ÛïÝ»ó, ÿ ¦²ñ³ñ³ï§Á Ëáñ ³½¹»óáõÃÇõÝ áõÝ»ó³Í ¿ àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ ³ÛÝ ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõÝ Ùûï, áñáÝù ¹»ñ³Ï³ï³ñ »Ý ù³Õ³ù³Ï³Ýáõû³Ý Ùß³ÏÙ³Ý Ù¿ç: ²ÝóÝáÕ àõñµ³Ã ûñ, ¾ÏáÛ»³ÝÁ å³ïáõ»Éáõ ²½·³ÛÇÝ ³é³çÝáñ¹³ñ³ÝÇ Ó»éݳñÏÇ ÁÝóóùÇÝ Ëûëù ³éÝ»Éáí, гٵ³ñ»³Ý Û³ÛïÝ»ó ݳ»õ, ÿ ¾ÏáÛ»³ÝÇ Å³å³õ¿ÝÁ, ÇÝãå¿ë ݳ»õ ¦êÇëÃÁÙ ³ý ¿ ï³áõݧÁ ³ñáõ»ëïÇ ×³Ùµáí Ù»Í ¹»ñ ˳ճó³Í »Ý гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³Ýáõû³Ý Ù³ëÇÝ Ñ³Ýñáõû³Ý ³ã³Éñçáõû³Ý ٳϳñ¹³ÏÁ µ³ñÓñ³óÝ»Éáõ ÇÙ³ëïáí:
øáÝÏñ¿ë¿Ý Ý»ñë гÛÏ³Ï³Ý Ñ³ñó»ñáõ ѳٳËÙµáõÙÁ ϳ½Ùáõ³Í ¿ 1995ÇÝ, áñå¿ë½Ç ½³ñÏ ï³Û ²Ù»ñÇϳ-г۳ëï³Ý ϳå»ñáõÝ: ²ÛÅÙ ³Ýáñ ѳٳݳ˳·³ÑÝ»ñÝ »Ý üñ¿Ýù ö³ÉáÝ (¸., ÜÇõ ÖÁñ½Ç) »õ Öû ÜáÉÁÝåÁñÏ (Ð., ØÇßÇÏÁÝ):
²ØºðÆβÚÆ Ð²Ú ¸²îÆ Ú²ÜÒܲÊàôØ´
Àݹí½áõÙ äáõßÇ ÎáÕÙ¿ 907ñ¹ ä³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ Þñç³Ýó»Éáõ гñóáí
àô²ÞÆÜÎÂÀÜ.- âáñ»ùß³µÃÇ, ÚáõÝáõ³ñ 22ÇÝ, ²Ù»ñÇϳÛÇ Ð³Û ¸³ïÇ Ú³ÝÓݳËáõÙµÁ Çñ Áݹí½áõÙÁ ³ñï³Û³Ûï»ó í³ñã³Ï³½ÙÇÝ Ýϳïٳٵ, »ñµ ݳ˳·³Ñ Öáñ× äáõß áñáß»ó Ù¿Ï ï³ñÇáí »õë ßñç³Ýó»É ²½³ïáõû³Ý ½ûñ³Ïóáõû³Ý ûñ¿ÝùÇ 907ñ¹ å³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ:
êåÇï³Ï ïáõÝÁ ݳ˳·³ÑÇÝ áñáßáõÙÁ Ññ³å³ñ³Ï»ó ³ÝóÝáÕ àõñµ³Ã, ÚáõÝáõ³ñ 17ÇÝ:
²Ûë å³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ áñ¹»·ñáõ»ó³õ 1992ÇÝ, ǵñ»õ ѳϳ½¹»óáõÃÇõÝ ²ïñå¿Û׳ÝÇ ÏáÕÙ¿ г۳ëï³ÝÇ áõ È»éݳÛÇÝ Ô³ñ³µ³ÕÇ ßñç³÷³ÏáõÙÇÝ »õ ³é ³Û¹ª ²ïñå¿Û׳ÝÇ Û³ïϳóáõ»ÉÇù ³Ù»ñÇÏ»³Ý ûųݹ³ÏáõÃÇõÝÁ å³Ûٳݳõáñ»ó ßñç³÷³ÏÙ³Ý í»ñ³óáõÙáí: 2001ÇÝ, ²Ð¸ÚÁ ·É˳õáñ»ó ³Ù»ñÇϳѳÛáõû³Ý ³ÛÝ ß³ñÅáõÙÁ, áñ ÏÁ Ó·ï¿ñ ³ñ·»Éù ѳݹÇë³Ý³É Ýß»³É å³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ ßñç³Ýó»Éáõ ·³Õ³÷³ñÇÝ: ê³Ï³ÛÝ ãÏñó³õ Û³Õóѳñ»É êåÇï³Ï ï³Ý, ²ïñå¿Û׳ÝÇ »õ ù³ñÇõÕ³ÛÇÝ ÉáååÇÝ:
Ú³ÝÓݳËáõÙµÇ àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ ·ñ³ë»Ý»³ÏÇ í³ñÇã-ïÝûñ¿Ý ²ñ³Ù гٵ³ñ»³Ý Û³Ûï³ñ³ñ»ó, ÿ ¦907ñ¹ å³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ ßñç³Ýó»Éáõ êåÇï³Ï ï³Ý ÑÇÙݳõáñáõÙÁ ³Ûëûñ ·áÛáõÃÇõÝ ãáõÝǪ ²ïñå¿Û׳ÝÇ û¹³ÛÇÝ Ë³ñÇëËÝ»ñÁ û·ï³·áñÍ»É ²ýÕ³ÝÇëï³ÝÇ ¹¿Ù ½ÇÝáõáñ³Ï³Ý ù³ÛÉ»ñáõ å³ñ³·³ÛÇÝ: ²ÛÅÙ ë³Ï³ÛÝ ÏÁ ÙÝ³Û ³ÛÝ ÷³ëïÁ, áñ ²ïñå¿Û׳Ý, ³é³Ýó ³Ù»ñÇÏ»³Ý ϳé³í³ñáõû³Ý ÏáÕÙ¿ áñ»õ¿ Ý߳ݳϳÉÇó Áݹ¹ÇÙáõû³Ý, ÏÁ ß³ñáõݳϿ ßñç³÷³ÏáõÙÁ 14 ï³ñÇ¿ Ç í»ñ »õ ½ÇÝáõáñ³Ï³Ý ù³ÛÉ»ñáõ ëå³éݳÉÇùÝ»ñ ÏÿáõÕÕ¿: ڻﳹ³ñÓ ³ÏݳñÏáí, ³ÝóÝáÕ Ù¿Ï ï³ñáõ³Ý ÷áñÓ³éáõÃÇõÝÁ óáÛó ïáõ³õ, áñ 907ñ¹ å³ñµ»ñáõÃÇõÝÁ ßñç³Ýó»ÉÁ ß³ï ùÇã ϳå áõÝ¿ñ ³Ñ³µ»Ïãáõû³Ý Ñ»ï, ÇÝã áñ ÏÿÁëáõ¿ñ ëÏǽµÁ: ²õ»ÉÇ°Ý, ßñç³ÝóáõÙÁ ѳݹÇë³ó³õ ²ïñå¿Û׳ÝÇ ÏáÕÙ¿ ß³ï Û³çáÕ ÷áñÓ ÙÁª ߳ѳ·áñÍ»Éáõ ê»åï»Ùµ»ñ 11Ç ¹¿åùÁ, áñå¿ë½Ç ëïÇå¿ àõ³ßÇÝÏÃÁÝǪ ݳѳÝç»Éáõ Çñ ³ÛÝ Ï»óáõ³Íù¿Ý, áñ Ïÿ³é³ç³¹ñ¿ñ ÎáíϳëÇ Ù¿ç µ³Ý³É ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ, ³½³ï ³é»õïáõñÁ »õ ѳٳñÏáõ³Í ïÝï»ëáõÃÇõÝ ù³ç³É»ñ»Éáõ ѳٳñ§:
êåÇï³Ï ïáõÝÁ Çñ áñáßáõÙÁ ÑÇÙݳõáñ»ó Áë»Éáí, áñ ßñç³ÝóáõÙÁ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ³Ñ³µ»Ïãáõû³Ý ¹¿Ù å³Ûù³ñÇÝ »õ ³Û¹ ·Íáíª ³Ù»ñÇÏ»³Ý ϳ٠¹³ßݳÏÇó áõÅ»ñáõ å³ïñ³ëïáõ³Íáõû³Ý ٳϳñ¹³ÏÁ µ³ñÓñ å³Ñ»Éáõ ѳٳñ: ²ÛÉ ÑÇÙݳõáñáõÙ ÙÁÝ ¿ ݳ»õ ¦²ïñå¿Û׳ÝÇ ë³ÑٳݳÛÇÝ ³å³ÑáíáõÃÇõÝÁ§, ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï ÷áñÓ»Éáí ѳÙá½»É, áñ ßñç³ÝóáõÙÁ ËáãÁݹáï åÇïÇ ãѳݹdz³Ý³Û ²ïñå¿Û׳ÝÇ »õ г۳ëï³ÝÇ ÙÇç»õ ·áÛáõÃÇõÝ áõÝ»óáÕ Ñ³Ï³Ù³ñïáõÃÇõÝÁ ˳ճÕûñ¿Ý ÉáõÍ»Éáõ ×Ç·»ñáõÝ:
г۳ëï³ÝÇ îÝï»ë³Ï³Ý лé³ÝϳñÝ»ñáõÝ ÜáõÇñáõ³Í ÊáñÑñ¹³ÅáÕáí
ÚáõÝáõ³ñ 25, 2003ÇÝ, гÛÏ³Ï³Ý ÙÇç³½·³ÛÇÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý ѻﳽûïáõû³Ý ËÙµ³ÏÁ (AIPRG), áñ Ñ³Û ïÝï»ë³·¿ïÝ»ñ¿ »õ ѳÝñ³ÛÇÝ ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝÁ í»ñÉáõÍáÕÝ»ñ¿ µ³Õϳó³Í Ýáñ³Ï³½Ù ÁÝÏ»ñ³ÏóáõÃÇõÝ ÙÁÝ ¿, àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ Ù¿ç ϳ½Ù³Ï»ñå»ó ÙÇç³½·³ÛÇÝ ï³ñ»Ï³Ý Çñ ³é³çÇÝ ËáñÑñ¹³ÅáÕáíÁ, ¦Ð³Û³ëï³Ý. ïÝï»ë³Ï³Ý Ýáñ³·áÛÝ áõÕÕáõÃÇõÝÝ»ñÝ áõ ³×Ù³Ý Ñ»é³ÝϳñÝ»ñÁ§ ûٳÛáí:
ØÇûñ»³Û ËáñÑñ¹³ÅáÕáíÁ, áñ ÏÁ ÑÇõñÁÝϳÉáõ¿ñ гٳß˳ñѳÛÇÝ ¹ñ³Ù³ï³Ý ÏáÕÙ¿, ѳٳËÙµ»ó г۳ëï³ÝÇ ïÝï»ëáõû³Ý ½³ñ·³óÙ³Ý Ù³ñ½¿Ý Ý»ñë åñåïáõÙÝ»ñ ϳï³ñáÕ »õ ³é»õïñ³Ï³Ý ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝ ×ß¹áÕ Ù³ëݳ·¿ïÝ»ñ: øÝݳñÏÙ³Ý ÝÇõà ¹³ñÓ³Ý Ñ³Ù³ß˳ñѳÛÇÝ ïÝï»ëáõû³Ý, ³é»õïáõñÇ ½³ñ·³óÙ³Ý, ïÝï»ë³Ï³Ý ù³Õ³ù³Ï³Ýáõû³Ý, »ñ»õÙï³Ï³Ý ѳñó»ñáõ, ³ß˳ñѳù³Õ³ù³Ï³Ý, ßñç³Ý³ÛÇÝ Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñáõ »õ ûñÇÝ³Ï³Ý µ³ñ»÷áËáõÙÝ»ñáõ ϳåáõ³Í ѳñó»ñ:
γ½Ù³Ï»ñåÇãÝ»ñáõÝ Ýå³ï³ÏÝ ¿ñ áõëáõÙݳëÇñ»É г۳ëï³ÝÇ »õ ê÷ÇõéùÇ ½³ñ·³óÙ³Ý Ñ»é³ÝϳñÝ»ñÁ, ³Ùñ³åݹ»É ³ß˳ñÑÇ ï³ñ³ÍùÇÝ ³åñáÕ Ñ³Û»ñáõÝ ÙÇç»õ ·áÛáõÃÇõÝ áõÝ»óáÕ ÷áñÓ³·Çï³Ï³Ý ϳåÁ »õ ë»ñÙ³Ý»É ÑáõÝï»ñÁ Ñ³Û ïÝï»ë³·¿ïÝ»ñáõ »õ ѳÝñ³ÛÇ ù³Õ³ù³Ï³Ýáõû³Ý Ù³ëݳ·¿ïÝ»ñáõ Ýáñ ë»ñáõÝ¹Ç ÙÁ ϳ½Ù³õáñÙ³Ý, Ýå³ï³ÏÝ»ñ, áñáÝù Ïÿ³ñï³óáɳóÝ»Ý ëáÛÝ Ï³½Ù³Ï»ñåáõû³Ý Ýå³ï³ÏÝ»ñÁ:
AIPRG-Ç í³ñÇãÝ»ñÁ ϳï³ñ»óÇÝ ËáñÑñ¹³ÅáÕáíÇÝ µ³óáõÙÁ, áñÙ¿ »ïù Ëûëù ³éÇÝ àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ Ùûï ÐÐ ¹»ëå³Ý ²ñÙ³Ý ÎÇñ³Ïáë»³Ý »õ г۳ëï³ÝÁ Ý»ñϳ۳óÝáÕª гٳß˳ñѳÛÇÝ ¹ñ³Ù³ï³Ý í³ñÇã ïÝûñ¿Ý, ÑáɳÝï³óÇ ¾ï ØÁÉùÁñÃ:
г۳ëï³ÝÇ í³ñã³å»ï ²Ý¹ñ³ÝÇÏ Ø³ñ·³ñ»³Ý Û³ïáõÏ Ý³Ù³Ïáí µ³ñÇ ·³Éáõëï Ù³Õûó ËáñÑñ¹³ÅáÕáíÇ Ï³½Ù³Ï»ñåÇãÝ»ñáõÝ »õ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñáõÝ, ·Ý³Ñ³ï»Éáí г۳ëï³ÝÇ ïÝï»ë³Ï³Ý Ñ»é³ÝϳñÝ»ñáõÝ »õ ¹ÇÙ³·ñ³õ³Í Ù³ñï³Ññ³õ¿ñÝ»ñáõÝ ·Íáí ³ÝáÝó Ý»ñ¹ñáõÙÁ:
¶É˳õáñ µ³Ý³ËûëÝ ¿ñ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ ²é»õïáõñÇ ·ñ³ë»Ý»³ÏÇ ØÇç³½·³ÛÇÝ Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñáõ ³õ³· ÷áËݳ˳·³Ñ àõÇÉÁñï ². àõÁñùÙ¿Ý:
ÊáñÑñ¹³ÅáÕáíÇÝ Ù³ëݳÏóáÕÝ»ñáõÝ ÃÇõÁ ÏÁ ѳëÝ¿ñ 175Ç, Ý»ñ³é»³É Ù³ëݳ·¿ïÝ»ñ гٳß˳ñѳÛÇÝ ¹ñ³Ù³ïáõÝ¿Ý, ØÇç³½·³ÛÇÝ ¹ñ³Ù³Ï³Ý ÑÇÙݳ¹ñ³Ù¿Ý (ظÐ), г۳ëï³ÝÇ Î»¹ñáÝ³Ï³Ý ¹ñ³Ù³ïáõÝ¿Ý, ²ØÜÇ ¶³ÝÓ³ï³Ý µ³Å³ÝÙáõÝù¿Ý, ¸³ßݳÏó³ÛÇÝ å³Ñ»ëïÇ ËáñÑáõñ¹¿Ý, ²ØÜÇ ÑáÕ³·áñÍ³Ï³Ý µ³Å³ÝÙáõÝù¿Ý, ²ØÜÇ ³å³Ñáíáõû³Ýó »õ ÷á˳ݳÏÙ³Ý Û³ÝÓݳÅáÕáí¿Ý »õ ³ÛÉ ë»÷³Ï³Ý Ù³ñ½Ç Ù³ëݳÏÇóÝ»ñ¿:
Ü»ñϳ۳óáõ³Í ½»ÏáõóáõÙÝ»ñÁ Ùûï ûñ¿Ý åÇïÇ ¹ñáõÇÝ AIPRG-Ç Ï³Ûù¿çÇÝ Ù¿çª
www.armpolicyresearch.org
гٳ·áõÙ³ñ¿Ý »ïù, àõ³ßÇÝÏÁÃÁÝÇ Ñ³ÛÏ³Ï³Ý ¹»ëå³Ý³ï³Ý Ù¿ç, ï»ÕÇ áõÝ»ó³õ ÁݹáõÝ»ÉáõÃÇõÝ, ϳ½Ù³Ï»ñåáõû³Ùµ ¹»ëå³Ý ²ñÙ³Ý ÎÇñ³Ïá뻳ÝÇ:
2002-À ø²Ô²ø²Î²Ü ºðÎð²Þ²ðÄÆ î²ðÆ ¾ð
2002-Á µ³½Ù³ÃÇõ ³éáõÙÝ»ñáí ׳ϳﳷñ³Ï³Ý »Õ³õ ÂáõñùÇáÛ Ñ³Ù³ñ: سëݳõáñ³å¿ë Ý»ñùÇÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ï»³ÝùÁ Ù»Í ÷á÷áËáõÃÇõÝÝ»ñ Ïñ»ó:
äÇõÉ¿Ýï ¾×¿õÇïÇ (ÄáÕáíñ¹³í³ñ Ò³Ë Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝ) ·É˳õáñáõû³Ùµ ·áñÍáÕ Ñ³Ù³ËáÑ³Ï³Ý Ï³é³í³ñáõÃÇõÝÁ, áñáõÝ Ù³ë ÏÁ ϳ½Ù¿ÇÝ 3 ï³ñµ»ñ Ñáë³ÝùÝ»ñáõ å³ïϳÝáÕ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñª ӳ˳ÏáÕÙ»³Ý (ÄáÕáíñ¹³í³ñ Ò³Ë), ³½·³ÛݳÙáÉ (²½·³ÛÝ³Ï³Ý Þ³ñÅáõÙ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝ) »õ Ï»¹ñáݳٿï-³ç³ÏáÕÙ»³Ý (سÛñ гÛñ»ÝÇù Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝ), ãÛ³çáÕ»ó³õ ѳٳËáÑáõÃÇõÝ ëï»ÕÍ»É »õ å³Ñå³Ý»É: Ú³ïϳå¿ë ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõû³Ý ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý ѳٳñ ϳï³ñáõ»ÉÇù ûñ¿Ýë¹ñ³Ï³Ý ÷á÷áËáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ ßáõñç Éáõñç ï³ñ³Ï³ñÍáõÃÇõÝÝ»ñ ϳÛÇÝ ²½·³ÛÝ³Ï³Ý Þ³ñÅáõÙ »õ سÛñ гÛñ»ÝÇù Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñáõ ÙÇç»õ: ²é³çÇÝÁ ³õ»ÉÇ ËÇëï Ï»óáõ³Íùáí ÙÁ ÏÁ Ù»ñÅ¿ñ Ù»Í ½ÇçáõÙÝ»ñ ϳ٠÷á÷áËáõÃÇõÝÝ»ñ ϳï³ñ»É, ÇëÏ ØÇáõû³Ý ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý ·É˳õáñ ç³ï³·áíÝ»ñ¿Ý »ÕáÕ Ø³Ûñ гÛñ»ÝÇùÁ å³ïñ³ëï ¿ñ ³Û¹ ½ÇçáõÙÝ»ñáõÝ: î³ñ³Ï³ñÍáõû³Ý ·É˳õáñ Ï¿ï»ñÝ ¿Çݪ ٳѳå³ïÇÅÇ çÝçáõÙÁ, Ù³Ûñ»ÝÇ É»½áõáí ¹³ë³õ³Ý¹áõÙÁ »õ ë÷éáõÙÝ»ñÁ »õ ³ñï³Û³Ûïáõû³Ý ³½³ïáõÃÇõÝÁ: Üß»Ýù, áñ ³Ûë Ï¿ï»ñÁ ·É˳õáñ³µ³ñ ùÇõñï»ñáõÝ ÏÁ í»ñ³µ»ñ¿ÇÝ. ÇëÉ³Ù³Ï³Ý Ñáë³ÝùÝ»ñÁ »õë ٻͳå¿ë åÇïÇ û·ïáõ¿ÇÝ ³Û¹ ÷á÷áËáõÃÇõÝÝ»ñ¿Ý: ²Ûë ï³ñ³Ï³ñÍáõÃÇõÝÝ»ñÁ »õ í³ñã³å»ï ¾×¿õÇïÇ ÑÇõ³Ý¹áõÃÇõÝÁ å³ï×³é ¹³ñÓ³Ý ³Û¹ ÷ËñáõÝ Ï³é³í³ñáõû³Ý µ»ÏáõÙÇÝ áõ ϳÝ˳ѳë ÁÝïñáõÃÇõÝÝ»ñáõ ϳ۳óÙ³Ý: ¶ñ»Ã¿ ³ÙµáÕç ï³ñÇÝ (سñïÇ í»ñç³õáñáõÃ»Ý¿Ý ÙÇÝã»õ ÜáÛ»Ùµ»ñÇ ëÏǽµ) ÂáõñùÇ³Ý ³åñ»ó³õ ÁÝïñáõÃÇõÝ Ï³Û³óÝ»É-ãϳ۳óÝ»Éáõ ³ÝáñáßáõÃÇõÝÁ: ÀÝïñáõû³Ý áñáßáõÙÁ í×é³Ï³Ý ¹³ñÓ³õ, »ñµ ÷áË-í³ñã³å»ï »õ ²½·³ÛÝ³Ï³Ý Þ³ñÅáõÙ Ïáõë³Ïóáõû³Ý ջϳí³ñ î¿íÉ¿Ã ä³Ñã¿ÉÇ Ï»óáõ³ÍùÁ ÷áË»ó »õ Ç Ýå³ëï ϳÝ˳ѳë ÁÝïñáõû³Ý ¹Çñùáñáßáõ»ó³õ: ÊáñÑñ¹³ñ³Ý³Ï³Ý ³Ù¿Ý¿Ý Ù»Í ËÙµ³ÏóáõÃÇõÝÁ ϳ½ÙáÕ ÄáÕáíñ¹³í³ñ Ò³Ë Ïáõë³Ïóáõû³Ý å³é³ÏïáõÙÁ »õ í³ñã³å»ï äÇõÉ¿Ýï ¾×¿õÇïÇ ³éáÕç³Ï³Ý íÇ׳ÏÇ í³ïóñ³óáõÙÁ »õë áñáßÇã ¹»ñ áõÝ»ó³Ý ³Ûë áñáßáõÙÇÝ Ù¿ç:
2001 ²åñÇÉ¿Ý Ç í»ñ ïÝï»ë³Ï³Ý ׷ݳų٠³åñáÕ ÂáõñùÇáÛ Ñ³Ù³ñ, ϳñ»ÉÇ ¿ Áë»É, áñ ÜáÛ»Ùµ»ñÇ ÁÝïñáõÃÇõÝÝ»ñÁ »õë ³ÛÉ ï³·Ý³åÇ í»ñ³Íáõ»ó³Ý, áñáíÑ»ï»õ ³Ûë ÁÝïñáõû³Ý ³ñ¹ÇõÝùÁ ³Ý³ÏÝÏ³É ãÁÉɳÉáí ѳݹ»ñÓ, Çñ ï³ñáÕáõû³Ùµ »õ Ñ»ï»õ³ÝùÝ»ñáí ³Ýëå³ë»ÉÇ ¹³ñÓ³õ: 3 ÜáÛ»Ùµ»ñÇÝ Ï³Û³ó³Í ÁÝïñáõû³Ý ³ñ¹ÇõÝùáí ÂáõñùÇáÛ Ý»ñùÇÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ï»³ÝùÁ Ù»Í ÷á÷áËáõÃÇõÝ Ïñ»ó: ºñϳñ ï³ñÇÝ»ñ »ïù, ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù ÁÉɳÉáí ËáñÑñ¹³ñ³ÝÇ Ù³ë ϳ½Ù»óÇÝ ÙdzÛÝ »ñÏáõ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñ: ²é³çÇÝÁª ùáõ¿Ý»ñáõ Ùûï³õáñ³å¿ë 35%-Á ³å³ÑáíáÕ ²ñ¹³ñáõÃÇõÝ »õ ½³ñ·³óáõÙ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ ¿, áñ ³ÛëåÇëáí Çß˳ÝáõÃÇõÝ ¹³ñÓ³õ(363 ³Ãáéª 550-¿Ý): ºñÏñáñ¹Áª ³Ýó»³É ßñç³ÝÇÝ ËáñÑñ¹³ñ³Ý¿Ý ¹áõñë ·ïÝáõáÕ Ð³Ýñ³å»ï³Ï³Ý ÄáÕáíñ¹³ÛÇÝ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ ¿: ØÇõë Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñÁ ãÛ³çáÕ»ó³Ý ûñ¿ÝùÇ ×ß¹³Í 10% ë³ÑÙ³ÝÁ ѳëÝ»É:
Üáñ ¹¿Ùù»ñ »õ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñ ½·³ÉÇ ï»Õ ·ñ³õ»óÇÝ: ²ÝáÝóÙ¿ »Ý ݳËÏÇÝ ³ñï³ùÇÝ ·áñÍáó ݳ˳ñ³ñ ÆëÙ³ÛÇÉ Ö¿ÙÇ ëï»ÕÍ³Í Üáñ Âáõñùdz Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÁ »õ Ö¿Ù àõ½³ÝÇ ëï»ÕÍ³Í ºñÇï³ë³ñ¹ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÁ, áñáÝù, ѳϳé³Ï Ýáñ³ëï»ÕÍ ÁÉɳÉáõÝ, Û³çáÕ»ó³Ý ³õ³Ý¹³Ï³Ý Ïáëõ³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñ Çñ»Ýó »ïÇÝ Ó·»É »õ ùáõ¿Ý»ñáõ Ùûï³õáñ³å¿ë 7.5%-ÇÝ Ñ³ëÝÇÉ: ²ÛëåÇëáí, ³½¹³ñ³ñáõ»ó³õ ÂáõñùÇáÛ Ý»ñùÇÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ï»³ÝùÇ ÷á÷áËáõÃÇõÝÁ: ì»ñçÇÝ ùë³Ý³Ù»³ÏÇÝ ÂáõñùÇáÛ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ï»³ÝùÁ ջϳí³ñáÕ ¹¿Ùù»ñ ëïÇåáõ»ó³Ý Ññ³Å³ñÇÉ ù³Õ³ù³Ï³Ý ·áñÍáõÝ¿áõûݿÝ: ²ÝáÝó ß³ñùÇÝ »Ýª ÖÇß¹ àõÕÇ Ïáõë³Ïóáõû³Ý ջϳí³ñ ³Ýëáõ âÇÉÉ¿ñ »õ سÛñ гÛñ»ÝÇù Ïáõë³Ïóáõû³Ý ջϳí³ñÁª Ø¿ëáõï ºÁÉÙ³½: ¶áõÙ³ñáõ³Í ³ñï³Ï³ñ· ÅáÕáíÝ»ñáí, ³Ûë »ñÏáõ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñÁ Ýáñ ջϳí³ñÝ»ñ ÁÝïñ»óÇݪ Ø»ÑÙ¿ï ²Õ³ñ (Ö.àõ.) »õ ÞÇõùñÇõ ºÇõñÇõñ (Ø.Ð.): ÆÝãå¿ë ÙÇßï, ³Ûë ³Ý·³Ù »õë ùÇõñï»ñÁ Ý»ñϳ۳óÝáÕ Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÁª вîºö-Á ÁÝïñáõÃÇõÝÝ»ñáõ ݳËûñ»³ÏÇÝ ÷³Ïáõ»ó³õ »õ ³ÝÙÇç³å¿ë ½³ÛÝ ÷á˳ñÇÝ»ó îºÐ²ö Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÁ, áñ ¹³ñÓ»³É ½·³ÉÇ Û³çáÕáõû³Ùµ Ù³ëݳÏó»ó³õ ÁÝïñáõû³Ý, ÿ»õ ãÛ³çáÕ»ó³õ ³ÝÑñ³Å»ßï ùáõ¿Ý»ñÁ ³å³Ñáí»É: ÚÇß»Ýù, áñ 2003 ÚáõÝáõ³ñÇ ëÏǽµÁ, ³Ûë Ïáõë³Ïóáõû³Ý Ù³ëÇÝ Ýáñ ѳñó³ùÝÝáõÃÇõÝ ëÏë³õ, áñáíÑ»ï»õ, Áëï Ãñù³Ï³Ý ³ÕµÇõñÝ»ñáõ, îºÐ²ö-Á Ï»ÕÍ ïáõ»³ÉÝ»ñáí Ù³ëݳÏó³Í ¿ ÁÝïñáõû³Ý:
¸³ñÓ»³É, ï³ëݳٻ³ÏÝ»ñ¿ Ç í»ñ ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù ÁÉɳÉáí Ýáñ³Ï³½Ù ϳé³í³ñáõû³Ý í³ñã³å»ïáõÃÇõÝÁ íëï³Ñáõ»ó³õ áã ÿ ²ñ¹³ñáõÃÇõÝ »õ ¼³ñ·³óáõÙ Ïáõë³Ïóáõû³Ý ջϳí³ñ è¿×¿å ³ÛÇå ¾ñïáÕ³ÝÇ, ³ÛÉ ³Ýáñ û·Ý³Ï³ÝÝ»ñ¿Ýª ²åïáõÉÉ³Ñ ÎÇõÉÇ: ¾ñïáÕ³ÝÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý ·áñÍáõÝ¿áõÃÇõÝÁ ³ñ·ÇÉáõ³Í ÁÉɳÉáí, ãÏñó³õ ÁÝïñáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ Ù³ëݳÏóÇÉ: γé³í³ñáõÃÇõÝÁ, áñ ϳ½Ùáõ³Í ¿ ÙdzÛÝ ³Ûë Ïáõë³Ïóáõû³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñ¿Ý ÂáõñùÇáÛ Ñ³Ù³ñ Ï»Ýë³Ï³Ý Ý߳ݳÏáõÃÇõÝ áõ»ÝóáÕ 3 ѳñó»ñáõ ѳٳñ ³ñ³·ûñ¿Ý ³ß˳ï³ÝùÇ ëÏë³õ:
1- ØÇÝã»õ 2002-Ç ¸»Ïï»Ùµ»ñ Âáõñùdz å¿ïù ¿ »ñÏÇñ¿Ý Ý»ñë ïÇñáÕ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ Çñ³õáõÝùÝ»ñáõ å³ïÏ»ñÁ ³ÛÝù³Ý µ³ñ»É³õ¿ñ, áñ ¸»Ïï»Ùµ»ñÇ ÏÇëáõÝ ·áõÙ³ñáõ»ÉÇù ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõû³Ý ·»ñ³ëïÇ׳ÝÁ ѳٳӳÛÝ¿ñ ½ÇÝù ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý ûÏݳÍáõÝ»ñáõ ó³ÝÏÇÝ Ù¿ç Áݹ·ñÏ»É:
2- ØÇÝã»õ ÝáÛÝ Ãáõ³Ï³ÝÁ å¿ïù ¿ ÉáõÍáõÙ ·ïÝáõ¿ñ ÎÇåñáëÇ Ñ³ñóÇÝ: ÂáõñùdzÝ, ÙÇç³½·³ÛÇÝ »õ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ µáÉáñ ûñ¿ÝùÝ»ñÁ ˳Ëï»Éáí, ÝáÛÝÇëÏ å³ïÙáõÃÇõÝÁ ˻ճÃÇõñ»Éáõ ׳ٵáí ³Ùñûñ¿Ý ϳéã³Í ÏÁ ÙÝ³Û Çñ ·ñ³õ³Í ï³ñ³ÍùÝ»ñáõÝ, ÇëÏ ÎÇåñáëÇ ÛáõÝ³Ï³Ý Õ»Ï³í³ñáõÃÇõÝÁ í×é³Ï³Ý ù³ÛÉ»ñ ³é³Í ¿ ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõû³Ý ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý ׳ٵáõÝ:
3- Æñ³ùÇ ¹¿Ù ³Ù»ñÇÏ»³Ý é³½Ù³Ï³Ý ·áñÍáÕáõû³Ý ÙÁ Ù»Í Ñ³õ³Ý³Ï³ÝáõÃÇõÝÁ ٻͳå¿ë ÏÁ Ùï³Ñá·¿ ³Ûë »ñÏÇñÁ: Æñ³ùÇ ÑÇõëÇë³ÛÇÝ ßñç³ÝÇÝ Ù¿ç ùñï³Ï³Ý å»ïáõû³Ý ëï»ÕÍáõÙ »õ ØáõëáõÉÇ áõ ø¿ñùáõùÇ ù³ñÇõÕÇ Ñ³ñáõëï Ñáñ»ñáõ ׳ϳﳷÇñ. ³Ûë »ñÏáõùÁ ٻͳå¿ë ÏÁ Ùï³Ñá·»Ý ÂáõñùdzÝ:
²é³çÇÝ »ñÏáõ ѳñó»ñáõÝ Ñ³Ù³ñ ÿ° í³ñã³å»ï ²åïáõÉÉ³Ñ ÎÇõÉ »õ ÿ° ÇßËáÕ Ïáõë³Ïóáõû³Ý ջϳí³ñÁ ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõû³Ý »ñÏÇñÝ»ñÁ Áݹ·ñÏáÕ É³ÛÝ ßñ³çåïáÛïÇ ÙÁ Ó»éݳϻóÇÝ: è¿×¿å ³ÛÇå ¾ñïáÕ³Ý Ý³»õ Ødzó»³É ܳѳݷݻñ ³Ûó»É»ó, ³å³Ñáí»Éáõ ѳٳñ ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõû³Ý ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý ѳٳñ ³Ûë »ñÏÇñÇ ³ç³ÏóáõÃÇõÝÁ: ´³Ûó, ³Ûë ßñç³åïáÛïÁ Ãáõñù»ñáõÝ ÛáÛë»ñÁ ã³ñ¹³ñ³óáõó: ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõÃÇõÝÁ ³Ýµ³õ³ñ³ñ Ýϳï»Éáí ÂáõñùÇáÛ Ï³ï³ñ³Í µ³ñ»÷áËáõÙÝ»ñÁ, ÙÇÝã»õ 2004-Ç »ñÏñáñ¹ Ï¿ë Û»ï³Ó·»ó ³Ûë »ñÏÇñÇ ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý ûÏݳÍáõû³Ý ùÝݳñÏáõÙÁ: ÆëÏ ÎÇåñáëÇ ³Ý¹³Ù³Ïóáõû³Ý å³ñ³·³Ý åÇïÇ í×éáõÇ 2003 ö»ïñáõ³ñÇ í»ñç³õáñáõû³Ý:
Æñ³ùÇ Ñ³ñóÇ å³ñ³·³ÛÇÝ, ÂáõñùÇáÛ Õ»Ï³í³ñáõÃÇõÝÁ ³ÏÝÛ³Ûïûñ¿Ý »ñϹÇÙÇ ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝ ÏÁ í³ñ¿: ².Ø.ܳѳݷݻñáõ é³½Ù³í³ñ³Ï³Ý ¹³ßݳÏÇóÁ ÁÉɳÉáí, ³Ý ãÇ Ïñݳñ Áݹ¹ÇÙ³Ý³É ³Ûë »ñÏÇñÇ å³Ñ³ÝçÝ»ñáõÝ, µ³Ûó ÿ° ºõñáå³Ï³Ý ØÇáõû³Ý »õ ÿ ÇëÉ³Ù³Ï³Ý »ñÏÇñÝ»ñáõÝ Ñ»ï Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñÁ å³Ñå³Ý»Éáõ ѳٳñ ãÇ Ëáõë³÷Çñ ³ÛÉ ù³ÛÉ»ñ ϳï³ñ»É¿:
2002-ÇÝ, ÷á÷áËáõÃÇõÝÝ»ñ ϳï³ñáõ»ó³Ý ݳ»õ µ³Ý³ÏÇÝ Ù¿ç: ú·áëïáëÇ í»ñç³õáñáõû³Ý ϳ۳ó³Í ¼ÇÝáõáñ³Ï³Ý ¶»ñ³·áÛÝ Ø³ñÙÇÝÇ ÝÇëïÇÝ, Ðáõë¿ÛÝ øÁíñÁùûÕÉáõÇ ÷á˳ñ¿Ý êå³Û³ÏáÛïÇ å»ï Ý߳ݳÏáõ»ó³õ ó³Ù³ù³ÛÇÝ áõÅ»ñáõ Ññ³Ù³Ý³ï³ñ ÐÇÉÙÇ ¾û½ù¿ûù: ´³Ý³ÏÁ ÏñÏÇÝ Ñ»é³óáõó ÇëÉ³Ù³Ï³Ý Ï³Ù ³ÛɳËáÑ³Ï³Ý Ñ³ÏáõÙÝ»ñ áõÝ»óáÕ ëå³Ý»ñáõ ËáõÙµ ÙÁ: ²Ûë ù³ÛÉáí, ÂáõñùÇáÛ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ï»³ÝùÁ í³ñ³·áÛñÇ »ï»õ¿ ջϳí³ñáÕ ³Ûë ѳëï³ïáõÃÇõÝÁ ³Ý·³Ù ÙÁ »õë áõß³¹ñáõÃÇõÝ Ññ³õÇñ»ó ÂáõñùÇáÛ ë³Ñٳݳ¹ñáõÃÇõÝÁ »õ ɳÛÇù ѳٳϳñ·Á å³Ñå³Ý»Éáõ Çñ ¹ÇñùáñáßáõÙÁ:
îÝï»ëáõÃÇõÝÁ »õë ³ÝÙ³ëÝ ãÙݳó ³Ýó»³É ï³ñáõ³Ý Çñ³¹³ñÓáõÃÇõÝÝ»ñ¿Ý: 2001-ÇÝ ·³·³ÃݳϿïÇÝ Ñ³ë³Í ïÝï»ë³Ï³Ý ׷ݳųÙÁ, Ãñù³Ï³Ý ³ÕµÇõñÝ»ñáõ ѳٳӳÛÝ, Ù»ÕÙ³ó³õ: ´³Ûó, å¿ïù ¿ Ýß»Ýù, áñ ³Ýó»³É ï³ñáõ³Ý ÁÝóóùÇÝ ³Ù»ñÇÏ»³Ý Ù¿Ï ïáɳñÁ ³Ýó³õ 1.650.000 ÉÇñ³ÛÇ ë³ÑÙ³ÝÁ: Âáõñùdz ³Ýó»³É ï³ñÇ ï³é³óÇûñ¿Ý Ñ»ï»õ»ó³õ ØÇç³½·³ÛÇÝ ¸ñ³Ù³Ï³Ý üáÝïÇ áõÕÕáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ, áñáõ ßÝáñÑÇõ »ñÏÇñÇ ³ñï³ùÇÝ áñáß å³ñïù»ñÁ ë³é»óáõ»ó³Ý, Ýáñ í³ñÏ»ñ ³å³Ñáíáõ»ó³Ý, µ³Ûó ݳ»õ ѳñÇõñ ѳ½³ñ³õáñ Ãáõñù»ñ ³Ý·áñÍ ÙݳóÇÝ, ÇëÏ ÙÇçÇÝ »õ ÷áùñ ·áñͳï¿ñ»ñ ëݳÝϳó³Ý:
Ø.غðîʲܺ²Ü
îÑÁ ÆùáÝáÙÇëà ߳µ³Ã³Ã»ñÃÇ 7 ÚáõÝáõ³ñ 2003Ç ÃÇõÇÝ Ù¿ç Ññ³ï³ñ³Ïáõ³Í ¿ ë÷ÇõéùÝ»ñáõ ÝáõÇñáõ³Í Û³ïáõÏ ï»Õ»Ï³·Çñ ÙÁ Ëáñ³·ñáõ³Í ¦²ùëáñÝ»ñáõ ³ß˳ñÑ ÙÁ§ (¦¾ àõáñÉï ³ý ¿ù½³Ûɽ§): Úû¹áõ³ÍÁ Û³ïϳÝß³Ï³Ý ¿ Ý³Ë »õ ³é³ç áñáíÑ»ï»õ Éáõë³ñÓ³ÏÇ ï³Ï Ïÿ³éÝ¿ áã-³õ³Ý¹³Ï³Ý »õ áã-ù³Õ³ù³Ï³Ý ë÷ÇõéùÝ»ñÁ, »ñ»õáÛà ÙÁ áñ ³é³ÝÓÇÝ µ³ñ³óáõó³Ï³Ý ¿ ѳٳß˳ñѳÛÇÝ áÉáñïÇ ÷á÷áËáõû³Ý: Úû¹áõ³ÍÇÝ »ñÏñáñ¹ Û³ïϳÝß³Ï³Ý ·³Õ³÷³ñÁ »ñÏù³Õ³ù³óÇáõû³Ý »õ ë÷ÇõéùÝ»ñáõ ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝù ï³Éáõ ûñ ¹ÇñùáñáßáõÙÝ ¿: гõ³ï³ñÇÙ Çñ ³õ³Ý¹³Ï³Ýûñ¿Ý ³½³ï³Ï³Ý áõÕ»·ÇÍÇÝ, îÑÁ ÆùáÝáÙÇëÃ, ÏÁ å³ßïå³Ý¿ Çñ»Ýó ѳÛñ»ÝÇù¿Ý ¹áõñë ³åñáÕ, ë³Ï³ÛÝ Ñ³Ûñ»ÝÇùÇÝ Ñ»ï ³éÝáõ³½Ý ½·³ó³Ï³Ý ϳå»ñ å³ÑáÕ Ñ³õ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝÝ»ñáõ »õ ³ÝѳïÝ»ñáõ ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝùÁ‘ ³ÝáÝó µ»ñ³Í ïÝï»ë³Ï³Ý Ý»ñ¹ñáõÙÇÝ ÑÇÙݳõáñáõÙáí: ÆÝùÝáõû³Ý ß³ñáõݳϳϳÝáõû³Ý ÁݹѳÝñ³å¿ë ½·³ó³Ï³Ý, íÇ×»ÉÇ áõ ³é³õ»É³µ³ñ í»ñ³ó³Ï³Ý ÑÇÙ³õáñáõÙÝ»ñÁ ³Ýï»ëáÕ ³Ûë µ³Ý³Ï³Ý áõ ÝÇõÃ³Ï³Ý ï»ë³Ï¿ïÁ ÏñÝ³Û Ëáñà »õ ÙÇÝã»õ ÇëÏ µ³ñá۳ϳÝûñ¿Ý áã-³ñ¹³ñ³óáõóÇã ÃáõÇÉ Ù»½Ç, ³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇõ ³÷Çõéù»³Ý ¹»ñ³Ï³ï³ñáõû³Ý í»ñ³ßËáõųóÙ³Ý Ù»Í Ï³ñáճϳÝáõÃÇõÝ áõÝÇ:
Ð³Û »õ Ññ»³Û ë÷ÇõéùÝ»ñÁ, áñáÝù ¦ë÷Çõéù§ ѳëϳóáÕáõû³Ý ÁÝÏ»ñ³-ù³Õ³ù³Ï³Ý Û³ïáõÏ ÁÙµéÝáõÙ ÙÁ ïáõ³Í »Ý ÑÇÙÝáõ³Í »ñÏáõ ÅáÕáíáõñ¹Ý»ñáõ å³ïÙ³Ï³Ý ³ÕÇï³ÉÇ ÷áñÓ³éáõû³Ýó »õ ³Ýáñ µ³Ý³Ï³Ýáõû³Ùµ ϳéáõóáõ³Í ù³Õ³ù³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÇ ÙÁ ³õ³Ý¹áõû³Ý íñ³Û, ѳ½Çõ ÿ Ýßáõ³Í »Ý Ûû¹áõ³ÍÇÝ Ù¿ç: ÚáÛÝ»ñ, ¿ñÇÃñ»³óÇÝ»ñ, Ëñáõ³ÃÝ»ñ, Ù»ùëÇù³óÇÝ»ñ, ãÇݳóÇÝ»ñ, óÙÇÉÝ»ñ, ³ñųÝÃÇÝóÇÝ»ñ »õ ճݳóÇÝ»ñ ³Ù»Ý¿Ý ³õ»ÉÇ Éáõë³ñÓ³ÏÇ ï³Ï ³éÝáõ³Í »Ý: ²é³Ýó ³Ûë ë÷ÇõéùÝ»ñáõ ϳ½Ù³õáñÙ³Ý å³ïÙ³Ï³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÝ Ù¿ç ÙïÝ»Éáõ, ï»Õ»Ï³·ÇñÁ ¹Çï»É Ïáõ ï³Û, ÿ ÙÇÝã ³õ³Ý¹³µ³ñ Çñ»Ýó ѳÛñ»ÝÇù¿Ý ¹áõñë ³åñáÕ ³½·³ÛÇÝ Ñ³õ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝÝ»ñáõ ù³Õ³ù³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÁ áñå¿ë Ïǽ³Ï¿ï áõÝ¿ñ ÑÇõñÁÝÏ³É »ñÏñÇ å»ïáõû³Ý Ùûï ѳÛñ»ÝÇùÇ Ç Ýå³ëï ÉáååÇÇÝÏÁ, ³Ûëûñ Ýáñ í»ñ³µ»ñáõÙ ÙÁ ëÏë³Í ¿ Ó»õ³õáñáõÇÉ. ë÷ÇõéùÝ»ñÁ Ñ»ï½Ñ»ï¿ ³õ»ÉÇ ³½¹»óÇÏ ÏÁ ¹³éÝ³Ý Çñ»Ýó ѳÛñ»ÝÇ »ñÏÇñÝ»ñáõ ù³Õ³ù³Ï³Ýáõû³Ý Ù¿ç: ܳ˳ӻéÝáõÃÇõÝÁ Ïáõ ·³Û ÑÇÙݳϳÝûñ¿Ý ë÷Çõéù»³Ý ѳõ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝÝ»ñ¿Ý, áõñ ³½·³ÛÝ³Ï³Ý ½·³óáõÙÁ ½ûñ³õáñ ¿ ѳϳé³Ï »ñÏù³Õ³ù³óÇáõû³Ý Çñ³Ï³Ýáõû³Ý, ë³Ï³ÛÝ ³Û¹ ë÷ÇõéùÝ»ñáõ ѳÛñ»ÝÇ å»ïáõÃÇõÝÝ»ñÁ ëÏë³Í »Ý ³Ý¹ñ³¹³éÝ³É ³Ûë ÇñáÕáõû³Ý »õ ³Ýáñ ϳñ»õáñáõû³Ý: лï»õ³µ³ñ, ÝáÛÝÇëÏ ³ÛÝ å»ïáõÃÇõÝÝ»ñÁ, áñáÝù ³õ³Ý¹³Ï³Ýûñ¿Ý ݳ˳ÝÓ³ËݹÇñ »Õ³Í »Ý ³½·³ÛÇÝ ·»ñÇß˳Ýáõû³Ý ëϽµáõÝùÇÝ »õ Ù»ñÅ³Í »ñÏù³Õ³ù³óÇáõû³Ý Çñ³õáõÝùÁ, ³Ûëûñ, ß³ï ˻ɳóÇûñ¿Ý, áã ÙdzÛÝ ³Û¹ Çñ³õáõÝùÁ ÏÁ ßÝáñÑ»Ý ³ÛÉ ÏÁ ù³ç³É»ñ»Ý Çñ»Ýó ³ñï»ñÏñÇ ³½·³ÛÇÝÝ»ñáõÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý³å¿ë ³ÏïÇõ ÁÉÉ³É »’õ áñå¿ë Çñ»Ýó ÑÇõñÁÝÏ³É³Í »ñÏÇñÝ»ñáõ, »’õ áñå¿ë Çñ»Ýó ѳÛñ»ÝÇùÇ ù³Õ³ù³óÇÝ»ñ:
¶»ñ³·áÛÝ ûñÇݳÏÁ Ïáõ ï³Û Ø»ùëÇùû: ºñµ 2000ÇÝ Ï»¹ñáÝ-³ç Ïáõë³Ïóáõû³Ý ûÏݳÍáõ ìÇë»Ýÿ üáùë ÁÝïñáõ»ó³õ »ñÏñÇ Ý³Ë³·³Ñ »õ í»ñç ¹ñ³õ ³õ»ÉÇ ù³Ý ÛÇëáõÝ ï³ñÇ »ñÏñÇ Ù¿ç ÙdzÏáõë³Ïó³Ï³Ý ϳñ· ѳëï³ï³Í Ú»Õ³÷áË³Ï³Ý ê³Ñٳݳ¹ñ³Ï³Ý Îáõë³Ïóáõû³Ý (öðÆ) Çß˳Ýáõû³Ý, ³ñï³ùÇÝ ·áñÍáó ݳ˳ñ³ñ Ý߳ݳϻó ѳÝñ³Í³Ýûà ӳ˳ÏáÕÙ»³Ý Ùï³õáñ³Ï³Ý »õ ù³Õ³ù³·¿ï ÊáñË¿ ø³ëóÝÇ»ï³: Ø»ùëÇùû ³õ³Ý¹³µ³ñ ß³ï ѳëï³ï Ï»ó³Í ¿ ³½·³ÛÇÝ ·»ñÇß˳Ýáõû³Ý ëϽµáõÝùÇÝ íñ³Û, áñ ¹³ñÓ³Í ¿ Çñ ³ñï³ùÇÝ ù³Õ³ù³Ï³ÝáõÃÇõÝÁ µÝáñáßáÕ Û³ïϳÝÇßÁ: ²½·³ÛÇÝ ·»ñÇß˳Ýáõû³Ý µ³ó³ñÓ³Ï ³Ýµéݳµ³ñ»ÉÇáõÃÇõÝÁ ÙÇç³½·³ÛÇÝ Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ Ù¿ç Ø»ùëÇùáÛÇ ·É˳õáñ å³ßïå³ÝáõÃÇõÝÝ ¿ñ Çñ ѽûñ ¹ñ³óÇÇÝ‘ ²Ù»ñÇϳÛÇ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ ͳõ³É³å³ßï³Ï³Ý ϳñáÕ³Ï³Ý íï³Ý·ÇÝ ¹¿Ù: ²½·³ÛÇÝ ·»ñÇß˳Ýáõû³Ý ³Ýµéݳµ³ñ»ÉÇáõû³Ý ÑÇÙ³Ý íñ³Û, Ø»ùëÇùû »ñÏù³Õ³ù³óÇáõû³Ý Çñ³áõÝù ã¿ñ ï³ñ ²ØÜ ·³ÕÃ³Í µ³½Ù³ÙÇÉÇáÝ Ù»ùëÇù³óÇÝ»ñáõ, áñáÝù, í»ñçÇÝ Ñ³ßáõáí, ÏñݳÛÇÝ öðÆÇ ÇßË³Ý³Ï³Ý Ù»Ý³ßÝáñÑÁ ѳñó³Ï³ÝÇ áõ íï³Ý·Ç ï³Ï ³éÝ»É: 1990³Ï³Ý Ãáõ³Ï³ÝÝ»ñáõÝ, ë³Ï³ÛÝ, ³Ûë ù³Õ³ù³Ï³Ýáõû³Ý ÑÇÙ»ñÁ ëÏë³Ý ÷áõÉ ·³É ù³ÝÇ ÙÁ å³ï׳éÝ»ñáí, áñáÝó ϳñ·ÇÝ‘ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ, ¶³Ý³ï³ÛÇ áõ Ø»ùëÇù³ÛÇ ïÝï»ë³Ï³Ý ßñç³Ý³ÛÇÝ Ñ³Ù³ñÏáõÙÁ (ܲü²), »ñÏñáñ¹ áõ »ññáñ¹ ë»ñáõÝ¹Ç Ù»ùëÇù³óÇ ³Ù»ñÇϳóÇÝ»ñáõ ϳ½Ù³Ï»ñåáõ³ÍáõÃÇõÝÝ áõ ù³Õ³ù³Ï³Ý ³ßËáõÅáõÃÇõÝÁ, »õ öðÆÇ µ³ó³ñӳϳïÇñáõû³Ý ïϳñ³óáõÙÁ: ºñµ ³ñï³ùÇÝ ·áñÍáó ݳ˳ñ³ñ Ý߳ݳÏáõ»ó³õ, ø³ëóÝÇ»ï³ Çñ ù³Õ³ù³Ï³Ýáõû³Ý Ïǽ³Ï¿ï ¹³ñÓáõó ²ØÜÇ Ù¿ç ÙÇÉÇáݳõáñ ³åûñÇÝÇ Ù»ùëÇù³óÇÝ»ñáõ ûñÇݳϳݳóáõÙÁ »õ, ÁݹѳÝñ³å¿ë, Ø»ùëÇùáÛÇ áõ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ ÙÇç»õ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ ÑáëùÁ ϳÝáݳõáñáÕ ù³Õ³ù³Ï³Ý ϳñ·Ç ÙÁ ѳëï³ïáõÙÁ: ÜÙ³Ý Ñ»é³Ýϳñ ÙÁ Ý³Ë »õ ³é³ç ½·³ÉÇûñ¿Ý åÇïÇ Ýáõ³½»óÝ¿ñ ³åûñÇÝÇ ·³ÕóϳÝáõÃÇõÝÁ, ³å³‘ ßñç³Ý³ÛÇÝ Ñ³Ù³ñÏÙ³Ý Ýáñ ÉÇóù³õáñáõÙ åÇïÇ ï³ñ: äáõßÇ Ï³é³í³ñáõÃÇõÝÁ ëϽµÝ³Ï³Ý ßñç³ÝÇÝ ÝÙ³Ý Ñ»é³ÝϳñÇ ÙÁ ѳٳӳÛÝáõû³Ý ¹ñ³Ï³Ý ïñ³Ù³¹ñáõ³ÍáõÃÇõÝ óáÛó ïáõ³õ: ê»åï»Ùµ»ñ 11Á, ë³Ï³ÛÝ, ³éÝáõ³½Ý ë³é»óáõó »ñÏÏáÕÙ³ÝÇ Û³ñ³µ»ñáõû³Ýó ³Ûë ûñ³Ï³ñ·Á »õ »ñÏáõ ß³µ³Ã ³é³ç ø³ëóÝÇ»ï³ Çñ Ññ³Å³ñ³Ï³ÝÁ ïáõ³õ: ²Û¹áõѳݹ»ñÓ, Çñ ݳ˳ӻéÝáõÃÇõÝÁ Éáõë³ñÓ³ÏÝ»ñ¿ Ñ»éáõ ÏÁ ß³ñáõݳÏáõÇ: Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ Ù¿ç Ù»ùëÇù³Ï³Ý ÑÇõå³ïáë³ñ³ÝÝ»ñ ݳ˳ӻéÝáõÃÇõÝÁ ³é³Í »Ý ϳ½Ù³Ï»ñå»Éáõ Çñ»Ýó ѳٳù³Õ³ù³óÇÝ»ñÁ »õ »ÝóÑáÕÁ å³ïñ³ëï å³Ñ»Éáõ Ýáñ ÙÕáõÙ ÙÁ ï³Éáõ ѳٳñ Íñ³·ñÇÝ: üáùëÇ Ï³é³í³ñáõÃÇõÝÁ ù³ÛÉ ÙÁ ³é³ç ·Ý³ó Çñ ³½·³ÛÇÝÝ»ñáõ å³ßïå³Ýáõû³Ý Çñ ù³Õ³ù³Ï³Ý áõÕ»·ÇÍÇÝ Ù¿ç‘ ØÇç³½·³ÛÇÝ ²ï»³ÝÇÝ ï³Ý»Éáí ²ØÜÇ Ù¿ç Ù³Ñáõ³Ý ¹³ï³å³ñïáõ³Í 51 Ù»ùëÇù³óÇÝ»ñáõ å³ñ³·³Ý:
Ø»ùëÇùáÛÇ Ï³óáõÃÇõÝÁ ÏñÝ³Û Çõñ³Û³ïáõÏ ÁÉɳÉ: ê³Ï³ÛÝ µ³ó³éÇÏ ã¿ ë÷ÇõéùÝ»ñáõ Çñ³Ï³Ýáõû³Ý Ù¿ç: ¶áÉáÙådz ï³ñÇÝ»ñ ³é³ç µ³ñ»÷áË»ó Çñ ë³Ñٳݳ¹ñáõÃÇõÝÁ »ñÏù³Õ³ù³óÇáõû³Ý Çñ³õáõÝù ï³Éáí »ñÏñ¿Ý Ñ»é³ó³Í ·áÉáÙådzóÇÝ»ñáõ »õ ³Ýó»³É ï³ñáõ³Û ݳ˳·³Ñ³Ï³Ý ÁÝïñáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ ³Ù¿Ý ûÏݳÍáõ Çñ ÁÝïñ³ñß³õÇ å³ñï³¹ñ»³É ѳݷñáõ³Ý Ýϳï»ó гñ³õ³ÛÇÝ üÉáñÇï³Ý, áõñ ѳëï³ïáõ³Í ٻͳÃÇõ ·áÉáÙåÇ³Ï³Ý ·³ÕáõÃÁ ³ñ¹¿Ý ³ÏïÇõûñ¿Ý ϳ½Ù³Ï»ñåáõ³Í ¿: ²ÛÉ »ñÏÇñÝ»ñ, ÇÝãå¿ë â»Ëdz »õ ÈÇÃáõ³Ýdz, ã»Ý í³ñ³ÝÇñ ÙÇÝã»õ ÇëÏ Çñ»Ýó ³ß˳ñѳë÷Çõé ³½·³ÛÇÝÝ»ñáõ Ññ³õÇñ»É áñ ·³Ý »õ å»ï³Ï³Ý µ³Óñ³·áÛÝ å³ßïûÝÝ»ñ ëï³ÝÓÝ»Ý, ϳ٠ݻñϳ۳óÝ»Ý Çñ»Ýó ûÏݳÍáõÃÇõÝÁ ÙÇÝã»õ ÇëÏ Ý³Ë³·³Ñáõû³Ý: îÑÁ ÆùáÝáÙÇëÃ, ÏÁ Ýß¿ ß³ï ÏáÝÏñ»ï ³½¹³Ï ÙÁ, áñ ³é³ÝÓÇÝ µ³Ý³Ï³Ý ÑÇÙݳõáñáõÙÇ ÏÁ í»ñ³ÍáõÇ ë÷ÇõéùÝ»ñáõ ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝùÇ å³ßïå³Ýáõû³Ý. Çñ»Ýó »ñÏñ¿Ý ¹áõñë ϳÛù ѳëï³ï³Í ³ÝѳïÝ»ñáõ ï³ñ»Ï³Ý ýÇݳÝë³Ï³Ý Ý»ñ¹ñáõÙÁ 100 åÇÉÇáÝ ïáɳñ ¿ áñ å³ßïûÝ³Ï³Ý ËáÕáí³ÏÝ»ñáí ÏÁ ÑáëÇ ¹¿åÇ Ñ³Ûñ»ÝÇ »ñÏÇñ: ²Û¹ ·áõÙ³ñÇÝ 60 ïáÏáëÁ Ïÿ»ñÃ³Û ³Õù³ï »ñÏÇñÝ»ñ, áñáÝù ÏñÝ³Ý ³é³õ»É ëï³Ý³É 15 åÇÉÇáÝ áã-å³ßïûÝ³Ï³Ý ËáÕáí³ÏÝ»ñáí: Þ³ï ÙÁ »ñÏÇñÝ»ñ ѳßïáõ³Í »Ý Çñ»Ýó Ñ»é³óáÕ ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÁ ýǽÇù³å¿ë ÏáñëÝóÝ»Éáõ ·³Õ³÷³ñÇÝ Ñ»ï, ë³Ï³ÛÝ ÏñÝ³Ý Çñ»Ýó áõÕ³ñÏ³Í ïÝï»ë³Ï³Ý ûųݹ³ÏáõÃÇõÝÁ ëï³Ý³É, ÏÁ ·ñ¿ îÑÁ ÆùáÝáÙÇëÃ: îñ³Ù³µ³ÝáõÃÇõÝÁ, Ñ»ï»õ³µ³ñ, Ûëï³Ï ¿. ¹ñ³ÙÇÝ Ç ¹ÇÙ³ó ùáõ¿³ñÏ»Éáõ Çñ³õáõÝù:
ÜÙ³Ý ß³ï å³ñ½ »õ áõÕÕ³ÏÇ ë³ÑÙ³ÝáõÙ ÙÁ ÏñÝ³Û Ëñïã»óÝ»É ³ß˳ñѳë÷Çõé ѳÛáõû³Ý ³ñÅ¿ù³µ³Ý³Ï³Ý ѳëϳóáÕáõÃÇõÝÁ, áñ ˳ñëËáõ³Í ¿ ¦Ñ³Ûñ»ÝÇùÇ ëñµáõû³Ý§, ¦å³ïÙ³Ï³Ý Çñ³õáõÝùǧ, ¦³½·³ÛÇÝ ÇÝùÝáõû³Ý§ »õ ÝÙ³ÝûñÇÝ³Ï ë³ÑÙ³ÝáõÙÝ»ñáí ѳñáõëï ׳ñï³ë³Ýáõû³Ý ÙÁ íñ³Û: ²é³Ýó Ýáõ³½»óÝ»Éáõ ³Ûë ѳëϳóáÕáõû³Ý áõÝ»ó³Í å³ïÙ³Ï³Ý Ï³ñ»õáñáõÃÇõÝÁ‘ ê÷Çõéù Ï»ñï»Éáõ »õ ³å³ ѳ۳å³Ñå³ÝáõÙÇ ·áñÍÁÝóóÇÝ Ñ³Ù³ñ, ·¿ß ·³Õ³÷³ñ ã¿ îÑÁ ÆùáÝáÙÇëÃÇ Ûû¹áõ³ÍÇÝ ß³ï å³ñ½ »õ Ù¿ÏÇÝ, Ã»é ³ ûé ÇÝãå¿ë ÏÿÁë»Ý ýñ³Ýë³óÇÝ»ñÁ, Ùûï»óÙ³Ý ¹ñ³Ï³Ý Ñ»ï»õ³ÝùÝ»ñáõÝ Ù³ëÇÝ Ùï³Í»É: Æ í»ñçáÛ ³ÝϳËáõû³Ý Û³çáñ¹³Í ³Ûë ³õ»ÉÇ ù³Ý ï³ëÁ ï³ñÇÝ»ñÁ ß³ï µ³Ý µÇõñ»Õ³óáõóÇÝ Ð³Û³ëï³Ý-ê÷Çõéù ¿³å¿ë Çï¿³É³Ï³Ý áõ Ùï³ÛÕ³ó³ÛÇÝ Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ Ù³ëÇÝ: ê÷ÇõéùÇ ÙdzÙÇï ˳ݹ³í³éáõÃÇõÝÁ, î¿ñ ä»ïñá뻳ÝÇ ÏáåÇï ¦Ý³ñÇÝç áõïáÕÝ»ñ§ µ³Ý³Ó»õáõÙÁ, øáã³ñ»³ÝÇ ãÇñ³Ï³Ý³ó³Í ËáëïáõÙÁ... Ù³Ýñ³Ù³ëÝáõû³Ýó Ù¿ç ѳñÏ ãÏ³Û ÙïÝ»Éáõ, µ³Ûó ÇñáÕáõÃÇõÝÁ ³ÛÝ ¿, áñ ³Ûëûñ Ýϳï»ÉÇ É׳óáõÙ ÙÁ Ï³Û ê÷Çõéù-ѳÛñ»ÝÇù Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ Ù¿ç:
¸ñ³ÙÇ ÷á˳ñ¿Ý ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝù Ùûï»óÙ³Ý ³é³çÇÝ ¹ñ³Ï³Ý ³Ý¹ñ³¹³ñÓÁ ѳßáõ»ïáõáõû³Ý ϳñ·Ç ÙÁ ѳëï³ïáõÙÝ ¿: ÎÁ µ³õ¿ ÛÇß»óÝ»É í³é»É³ÝÇõÃÇ Ñ³Ù³ñ г۳ëï³Ý áõÕ³ñÏáõ³Í ·áõÙ³ñÝ»ñáõ ·³ÛóÏÕáõÃÇõÝÁ, áñ ³ñ¹ÇõÝù ¿ñ ѳßáõ»ïáõáõû³Ý µ³ó³Ï³Ûáõû³Ý »õ ê÷ÇõéùÇ ÙdzÙÇï íëï³Ñáõû³Ý ûñáõ³Û Çß˳ÝáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ: лï³ùñùñ³Ï³Ýûñ¿Ý ÙÇÝã г۳ëï³ÝÇ Ù¿ç ³Û¹ ·³ÛóÏÕáõÃÇõÝÁ ËáñÑñ¹³ñ³Ý³Ï³Ý ѻﳽÝÝáõû³Ý ³ñųݳó³õ »õ ³Û¹ Ù³ëÇÝ É³ÛÝûñ¿Ý ·ñáõ»ó³õ (Ñᷠ㿠ÿ ѳñóÁ óÕáõ»ó³õ ¹³ï³Ï³Ý ·áñÍÁÝóóÇÝ Ù¿ç...), ê÷ÇõéùÇ Ù¿ç ѳ½Çõ ÿ Ýϳï»ÉÇ ³Ý¹ñ³¹³ñÓ áõÝ»ó³õ: гñóÁ Ññ³å³ñ³Ï³ÛÇÝ ùÝݳñÏÙ³Ý ã³ñųݳó³õ, ѻﳷ³Û ¹ñ³Ù³Ñ³õ³ùÝ»ñÁ ³õ»ÉÇ Ã³÷³ÝóÇÏ ÁÝ»Éáõ ϳñ· ÙÁ ãëï»ÕÍáõ»ó³õ: öá˳ñ¿ÝÁ, ¹Åµ³Ëï³µ³ñ, Éáõé µáÕáùÇ Ï³ñ·áí, ê÷ÇõéùÁ Ýáõ³½»óáõó ¹¿åÇ Ð³Û³ëï³Ý Çñ Ý»ñ¹ñáõÙÝ»ñÁ: ¸ñ³ÙÇ ÷á˳ñ¿Ý ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝù Ùûï»óáõÙÁ, Ñ»ï»õ³µ³ñ, ÏñÝ³Û ½·³ó³Ï³Ý ¦³½·³ÛÇÝ å³ñï³Ï³Ýáõû³Ý ѳٳñ§ Ùûï»óáõÙÝ»ñ¿Ý ß³ï ³õ»ÉÇ µ³Ý³Ï³Ý »ÝóÑáÕ ÙÁ ÁÉÉ³É ¹¿åÇ Ð³Û³ëï³Ý ³ÝÑñ³Å»ßï ¹ñ³Ù³ÑáëùÇ Ñ³Ù³Ï³ñ· ÙÁ ëï»ÕÍ»Éáõ áõ å³Ñ»Éáõ ѳٳñ:
ºñÏñáñ¹ ϳñ»õáñ ³Ý¹ñ³¹³ñÓÁ áñ ê÷ÇõéùÇ ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝùÁ åÇïÇ áõÝ»Ý³Û ³ß˳ñѳóñÇõ ѳÛáõû³Ý ѳٳñ ù³Õ³ù³Ï³Ý ³ÏïÇõáõû³Ý Ýáñ ¹³ßïÇ ÙÁ ëï»ÕÍáõÙÝ ¿: ²ÝÏ³Ë ÁݹѳÝáõñ ѳ۳å³Ñå³ÝÙ³Ý Ç ËݹÇñ ѳٳÛÝù³ÛÇÝ ³ÏïÇõ³óáõÙ¿Ý, ê÷ÇõéùÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý³óÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÁ ÑÇÙݳϳÝûñ¿Ý ³é³Ýóùáõ»ó³õ Ð³Û ¸³ïÇ å³Ûù³ñÇÝ ßáõñç: ²ñó³Ë»³Ý ß³ñÅáõÙ¿Ý áõ г۳ëï³ÝÇ ³Ýϳ˳óÙ³Ý ÑáÉáíáÛÃ¿Ý ³ë¹ÇÝ, Çñ ϳñ»õáñáõÃÇõÝÁ ëï³ó³õ ³ÝÏ³Ë å»ï³Ï³Ýáõû³Ý ëï»ÕÍÙ³Ý áõ ³Ùñ³Ï³ÛÙ³Ý Ç ËݹÇñ ù³Õ³ù³Ï³Ý ÉáååÇÇÝÏÁ: Æï¿³É³Ï³Ý Ï³ñ·áí г۳ëï³ÝÇ å»ïáõû³Ý áõ ê÷ÇõéùÇ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ åÇïÇ Ý»ñ¹³ßݳÏáõ¿ÇÝ: ²õ»ÉÇ’Ý, ÏÁ ëå³ëáõ¿ñ áñ г۳ëï³Ý ³é³çÝáñ¹áÕÇ ¹»ñ ëï³ÝÓ¿ñ »õ ê÷ÇõéùÁ Çñ ϳñáճϳÝáõÃÇõÝÁ Ç ëå³ë ¹Ý¿ñ ³Û¹ ×Ç·»ÁáõÝ: Æñ³Ï³ÝáõÃÇõÝÁ, ë³Ï³ÛÝ, ³ÛÝ ¿, áñ ÙÇÝã ×Ç·»ñáõ ѳٳ¹ñáõÙÁ ó³ÝϳݳÉÇ áõ ϳñ»ÉÇ ¿, ê÷ÇõéùÝ áõ г۳ëï³ÝÁ áõÝÇÝ ³é³ÝÓÇÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý ûñ³Ï³ñ·»ñ, áñáÝù ÙÇßï ã¿ áñ ½Çñ³ñ Ïÿ³ÙµáÕç³óÝ»Ý: ²Û¹áõѳݹ»ñÓ, ÙÇÝã»õ ÑÇÙ³ ê÷ÇõéùÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÁ ÑÇÙݳϳÝÇÝ Ù¿ç ÏÁ ï³ñáõÇ Ç ËݹÇñ ÑÇõñÁÝÏ³É å»ïáõÃÇõÝÝ»ñáõ áõ г۳ëï³ÝÇ ÷áË-Û³ñ³µ»ñáõÃÇõÝÝ»ñáõ ë»ñï³óÙ³Ý ³Ù»Ý³É³ÛÝ Ñ³ëϳóáÕáõû³Ùµ: ê÷ÇõéùÇÝ ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝùÁ ³ß˳ï³ÝùÇ Ýáñ ¹³ßï ÙÁ åÇïÇ µ³Ý³Û г۳ëï³ÝÇ Ù¿ç: ä¿ïù ã¿, ³Ýßáõßï, ÙdzÙÇï ÁÉɳÉ. ³Û¹ ù³Õ³ù³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ ³ëå³ñ¿½Ý áõ ³½¹»óáõÃÇõÝÁ ß³ï ë³Ñٳݳ÷³Ï åÇïÇ ÁÉɳÝ, áñáíÑ»ï»õ í»ñçÇÝ Ñ³ßáõáí áã Ù¿Ï áã-å»ï³Ï³Ý ù³Õ³ù³Ï³Ý ¹»ñ³Ï³ï³ñ ÏñÝ³Û Ñ³õ³ÏÝÇÉ å»ïáõû³Ý ÙÁ ϳñáճϳÝáõÃÇõÝÁ áõݻݳÉ, ÿÏáõ½ »õ ÙdzÛÝ áñáíÑ»ï»õ ãÇ Ïñݳñ í³Û»É»É å»ïáõû³Ý ûñÇݳϳÝáõÃÇõÝÁ ³½·³ÛÇÝ ß³Ñ»ñáõ ë³ÑÙ³ÝÙ³Ý áõ å³ßïå³Ýáõû³Ý ·áñÍÇÝ Ù¿ç: ä»ïáõû³Ý ٻݳßÝáñÑÁ ³Ûë áõÕÕáõû³Ùµ ѳñó³Ï³Ý ¿, »õ ³Ù¿Ý å³ñ³·³ÛÇ, ·áÝ¿ ÅáÕáíñ¹³í³ñ ¹ñáõû³Ý ÙÁ Ù¿ç, »Ýóϳۑ ϳñÍÇùÝ»ñáõ ѳٳ¹ñÙ³Ý ÑáÉáíáÛÃÇÝ, ë³Ï³ÛÝ å»ïáõû³Ý ë³ÑÙ³ÝáõÙÝ ÇëÏ Ïÿ»Ýó¹ñ¿ ûñÇݳϳÝáõû³Ý Û³ïϳÝÇß ÙÁ áñ áã Ù¿Ï áã-å»ï³Ï³Ý ¹»ñ³Ï³ï³ñ ÏñÝ³Û ÇÝùÝÇñ»Ý í»ñ³·ñ»É: ²ïáí ѳݹ»ñÓ, ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝùáí ûÅïáõ³Í ê÷ÇõéùÁ ÏñÝ³Û Ï»ÝëáõݳÏáõû³Ý Ýáñ ³ÕµÇõñ ÙÁ Û³Ûïݳµ»ñ»É г۳ëï³ÝÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý ÑáÉáíáÛÃÇÝ Ù¿ç ¹»ñ³Ï³ï³ñ ÁÉɳÉáõ ·Çï³Ïóáõû³Ý Áݹٿç¿Ý:
гñó³Ï³Ý ¿, ³Ýßáõßï, ÿ á±í ݳ˳ӻéÝ³Ï åÇïÇ ÁÉÉ³Û ÝÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç ÙÁ ëï»ÕÍÙ³Ý: àÕçáõÝ»ÉÇ ¿ ݳ˳·³Ñ øáã³ñ»³ÝÇ ÁÝïñ³Ï³Ý ËáëïáõÙÁ‘ ë³Ñٳݳ¹ñ³Ï³Ý ÷á÷áËáõÃÇõÝÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ »õ »ñÏù³Õ³ù³óÇáõÃÇõÝÁ ûñÇݳϳݳóÝ»Éáõ áõÕÕáõû³Ùµ: Üáñ ã¿, ³Ýßáõßï, ³Ûë ËáëïáõÙÁ: 1998ÇÝ ³É Áñ³Í ¿ñ: ´³Ûó Áë»Ýù ÿ ÐáÏï»Ùµ»ñ 27Á Ç ß³ñë ³ÛÉáó ݳ»õ ³Û¹ ËáëïáõÙÇ Çñ³Ï³Ý³óáõÙÁ Û»ï³Ó·»Éáõ ùÇã ³é³ñÏ»ÉÇ å³ï׳é ÙÁ ëï»ÕÍ³Í ¿ñ: ÎÁ ÙÝ³Û Ûáõë³É, áñ ³Û¹ å³ï׳éÁ ³ÛÉ»õë å³ïñáõ³ÏÇ áõ å³ï׳鳵³Ýáõû³Ý ãí»ñ³ÍáõÇ: ´³Ûó ëË³É åÇïÇ ÁÉÉ³Û Ýáñ¿Ý ëå³ëáÕ³Ï³Ý ¹ÇñùÇ Ù¿ç ÙÝ³É ê÷ÇõéùÇ Ù¿ç »õ ³ÏïÇõûñ¿Ý Ñ»ï³Ùáõï ãÁÉɳÉ, áñ г۳ëï³ÝÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý áõÅ»ñÁ Çñ»Ýó ûñ³Ï³ñ·Ç íñ³Û ãáõÝ»Ý³Ý ê÷ÇõéùÇÝ ùáõ¿Ç Çñ³õáõÝù ï³Éáõ ËݹÇñÁ: êå³ë»ÉÇ ¿, ³Ýßáõßï, áñ Û³ïϳå¿ë ³ßËáÛÅ ÁÉÉ³Ý ù³Õ³ù³Ï³Ý ³ÛÝ áõÅ»ñÁ, áñáÝù ѳٳѳÛÏ³Ï³Ý Ý»ñϳÛáõÃÇõÝ »Ý, ³ÛëÇÝùÝ‘ ÏñÝ³Ý Çñ»Ýó Ñ»ï»õáñ¹Ý»ñÁ ½ûñ³ß³ñÅÇ »ÝóñÏ»É »ÿõ ê÷ÇõéùÇ, »ÿõ г۳ëï³ÝÇ Ù¿ç: ²é³ÛÅÁÙ ³Û¹ ¹»ñÁ ɳõ³·áÛÝë ÏñÝ³Ý ëï³ÝÓÝ»É ù³Õ³ù³Ï³Ý »ñ»ù Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñÁ‘ ê. ¸. ÐÝã³Ï»³Ý Îáõë³ÏóáõÃÇõÝÁ, è. ². Îáõë³ÏóáõÃÇõÝÁ »õ Ð. Ú. ¸³ßݳÏóáõÃÇõÝÁ, å³ÛÙ³Ýáí áñ, µÝ³Ï³Ý³µ³ñ, áõÝ»Ý³Ý Ý³»õ г۳ëï³ÝÇ ûñ¿Ýë¹Çñ áõ ·áñͳ¹Çñ Çß˳ÝáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ Ùûï ³½¹»óÇÏ ÉͳÏÝ»ñ: Æñ»Ýó ·áñÍáõÝ¿áõû³Ý ûñ³Ï³ñ·ÇÝ íñ³Û ¹Ý»Éáí ê÷ÇõéùÇ ùáõ¿Ç ³å³ÑáíÙ³Ý Ñ³ñóÁ, »ñ»ù Ïáõë³ÏóáõÃÇõÝÝ»ñÁ, ÇÝãå¿ë ݳ»õ µáÉáñ ³ÛÝ ù³Õ³ù³Ï³Ý-ѳë³ñ³Ï³Ï³Ý áõÅ»ñÁ áñáÝù ÏñÝ³Ý ¹»ñ³Ï³ï³ñ ÁÉÉ³É ³Ûë ѳñóáí, áã ÙdzÛÝ Çñ»Ýó ß³ñù»ñáõÝ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ³ëå³ñ¿½Á ÏÿÁݹɳÛÝ»Ý ³ÛÉ Ý³»õ ë÷Çõéù»³Ý ù³Õ³ù³óÇ³Ï³Ý Ñ³ë³ñ³Ïáõû³Ý ϳ½Ù³õáñÙ³Ý áõ ÉÇóù³õáñÙ³Ý ³ÙµáÕç ïÇݳÙǽ٠ÙÁ ÏñÝ³Ý ³é³ç³óÝ»É:
ä¿ïù ¿, í»ñçÇÝ Ñ»ñÃÇÝ, Ûëï³Ï³óÝ»É áñ ³Ûë ³ÙµáÕç Ñ»é³ÝϳñÁ ÏÁ ëݳÝÇ ³½·³ÛÇÝ ·³Õ³÷³ñ³Ëûëáõû³Ùµ »õ Ëáñà 㿠³Ýáñ: Àݹѳϳ’ÏÁ, Ñ»ï³Ùáõï ¿ ³Ýáñ ³ñ¹Ç³Ï³Ý³óÙ³Ý: ²Ûɳå¿ë ϳñ»ÉÇ ã¿ Ñ³Ù³ß˳ñѳÛݳóÙ³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÝ Ù¿ç ß³ñáõÝ³Ï»É ³½·³ÛÇÝ ·³Õ³÷³ñ³ËûëáõÃÇõÝ ÙÁ áñ ë³Ñٳݳ÷³ÏáõÇ Ð³Û³ëï³Ýáí ëÏëáÕ áõ í»ñç³óáÕ ³½·³ÛݳϳÝáõû³Ùµ áõ Ï»ÃÃáÛ³Ý³Û ê÷ÇõéùÇ Ù¿ç:
Ê. î¾ð Ôàôβ꺲Ü
Æêð²Ú¾ÈòÆ ä²îز´²ÜÀ вðò²Î²ÜÆ î²Î Îþ²èܾ вÚÎ²Î²Ü òºÔ²êä²ÜàôÂÆôÜÀ
ºðàôê²Ô¾Ø.- Æëñ³Û¿ÉÇ å³ïÙ³µ³Ý³Ï³Ý ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõ ÉáÛë ÁÝÍ³Û³Í ¦Historia§ ûñÃÁ, ú·áëïáë 2002 Ãáõ³ÏÇñ ÃÇõÇÝ Ù¿ç, ïå³Í ¿ñ гÛý³ÛÇ Ð³Ù³Éë³ñ³ÝÇ ä³ïÙáõû³Ý µ³ÅÝÇ ¹³ë³Ëûë ÷ñáý. ØÇݳ ðáë»ÝÇ 55 ¿ç³Ýáó Ûû¹áõ³ÍÁ, áñ ÏÁ Ïñ¿ñ ¦Ð³Û³ëï³Ý, г۳ëï³Ý§ Ëáñ³·ÇñÁ£ Úû¹áõ³ÍÁ ùÝÝáõû³Ý ï³Ï Ïþ³éÝ¿ ÷ñáý. ì³Ñ³·Ý î³ïñ»³ÝÇ ¦History of the Armenian Genocide: Ethnic Conflict from the Balkans to Anatolia to the Caucasus§, »õ ÷ñáý. º³Çñ ²áñáÝ ¦The Banality of Indifference: Zionism and the Armenian Genocide§ ·Çñù»ñÁ£ àõß³·ñ³õ ¿, áñ ·Çñù»ñÁ ùÝÝáõû³Ý ³é³ñÏ³Û ÏÁ ¹³éÝ³Ý Çñ»Ýó ïå³·ñáõÃ»Ý¿Ý ù³ÝÇ ÙÁ ï³ñÇ »ïù£
ØÇݳ ðáë»Ý ó³ñ¹ Ù³ëݳ·Çï³ó³Í ¿ñ úëٳݻ³Ý γÛëñáõû³Ý Ù¿ç Ññ»³Ý»ñáõ å³ïÙáõû³Ý áõëáõÙݳëÇñáõû³Ùµ »õ ³é³çÇÝ ³Ý·³ÙÝ ¿, áñ Ïþ³ñͳñÍ¿ гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝÁ£ ²Ý Çñ Ûû¹áõ³ÍÇÝ ÏÁ ùÝݳ¹³ï¿ »õ ϳëϳÍÇ ï³Ï Ïþ³éÝ¿ ì³Ñ³·Ý î³ïñ»³ÝÇ »õ º³Çñ ²áñáÝÇ Ñ³ëï³ïáõÙÝ»ñÁ£ ðáë»Ý Çñ Ùûï»óáõÙÝ»ñáõÝ Ù¿ç ÉÙ³Ý Ó»õáí áñ¹»·ñ³Í ¿ Ãñù³Ï³Ý ¹Çï³ÝÏÇõÝÁ£ àÙ³Ýù ÏþÁë»Ý ÿ ðáë»Ý Ãñù³Ï³Ý ß³ñù ÙÁ åݹáõÙÝ»ñ å³ñ½³å¿ë »µñ³Û»ñ¿ÝÇ Ã³ñ·Ù³Ý³Í ¿£
ØÇݳ ðáë»ÝÇ Ûû¹áõ³ÍÁ, ïå³·ñáõû³Ý ûñ¿Ý Ç í»ñ, ùÝݳ¹³ïáõ ³ñųݳó³Í ¿ µ³½Ù³ÃÇõ ÏáÕÙ»ñ¿£ Üß»Ýù, ÿ ¦Historia§ ûñÃÁ Ññ³ï³ñ³ÏáõÃÇõÝÝ ¿ Æëñ³Û¿ÉÇ ¶Çïáõû³Ý, Øß³ÏáÛÃÇ »õ سñÙݳÏñÃáõû³Ý ݳ˳ñ³ñáõû³Ý, áñ Ç ï»ë ϳï³ñáõ³Í ùÝݳ¹³ïáõÃÇõÝÝ»ñáõ, áñáß»ó ³Ï³¹»Ù³Ï³Ý ÙÇçáó³éáõÙ ÙÁ ϳ½Ù³Ï»ñå¿ ó»Õ³ëå³Ýáõû³Ý ßáõñç£ ÚáõÝáõ³ñ 14-ÇÝ, ¼³ÉÙ³Ý â³½³Ý Ï»¹ñáÝÇÝ Ù¿ç, ï»ÕÇ áõÝ»ó³õ ³Ï³¹»Ù³Ï³Ý Ó»éݳñÏÁ, áñáõÝ 150 Ý»ñϳݻñáõ ß³ñùÇÝ ¿ÇÝ Ý³»õ ºñáõë³Õ¿ÙÇ Ð³Û ¸³ïÇ Û³ÝÓݳËáõÙµÇ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñ£
²é³çÇÝ µ³ÅÇÝáí Çñ»Ýó ÿ½»ñÁ Ý»ñϳ۳óáõóÇÝ ÷ñáý»ëáñÝ»ñ º³Çñ ²áñáÝ »õ ØÇݳ ðáë»Ý, ¦Historia§ ûñÃÇ ËÙµ³·ñ³Ï³Ý ϳ½ÙÇ ³Ý¹³Ù ÷ñáý. ÞáõɳÙÇà ޳ѳñÇ Ñ³Ý¹Çë³í³ñáõû³Ùµ£ ²áñáÝ Çñ »ÉáÛÃÇÝ Ù¿ç ÛÇß³ï³Ï»ó ³Ï³Ý³ï»ëÝ»ñáõ í³õ»ñ³Ï³Ý íϳÛáõÃÇõÝÝ»ñ, ÇÝãå¿ë гɿåÇ ÑÇõå³ïáë Jesse B. Jackson-Ç, Leslie Davis-Ç »õ öñû-²ñÙÇÝdzÛÇ Ù¿ç Aharon Aharonson-Ç ï»Õ»Ï³·ÇñÝ»ñÁ, áñáÝó Ù¿ç ݳ˳Íñ³·ñáõ³Í µÝáñáßáõÙÁ Ïáõ ï³Û Çñ³Ï³Ý³óáõ³Í ѳÛÏ³Ï³Ý ç³ñ¹»ñáõÝ£ ²Ý ÏÁ Ý»ñϳ۳óÝ¿ î¿ñ ¼ûñÇ Ù¿ç ͳé³ÛáÕ úëٳݻ³Ý µ³Ý³ÏÇ Eitan Belkind-Ç »õ ³ÛÉ Ññ»³Û ½ÇÝáõáñÇ ÙÁ íϳÛáõÃÇõÝÁ, áñáÝù ³Ï³Ý³ï»ë »Õ³Í »Ý 5,000 Ù³ñ¹áõ áÕç³ÏǽáõÙÇÝ£people.
²áñáÝ Çñ Ý»ñϳ۳óÙ³Ý Ù¿ç ùÝݳ¹³ï»ó Æëñ³Û¿ÉÇ ³ñï³ùÇÝ ·áñÍáó ݳ˳ñ³ñáõû³Ý Ï»óáõ³ÍùÁ, ½áñ áñ³Ï»ó áñå¿ë Ïñ³õáñ³Ï³Ý ¹ñÅáõÙ, »ñµ ³Ù¿Ý ï»ë³Ï ³Ýáõ³ÝáõÙÝ»ñ ÏÁ ·áñͳͿ, ÇÝãå¿ëª ç³ñ¹»ñ, ï»Õ³Ñ³ÝáõÃÇõÝ, áÕµ»ñ·áõÃÇõÝ, å³ñ½³å¿ë ¦ó»Õ³ëå³ÝáõÃÇõݧ µ³éÁ ѳÛÏ³Ï³Ý å³ñ³·³ÛÇÝ ã·áñͳͻÉáõ ѳٳñ£
Æëñ³Û¿ÉÇ Ùï³õáñ³Ï³Ý ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõ ϳå³Ïóáõû³Ùµ ²áñáÝ Áë³õ, ÿ µ³óÇ ù³ÝÇ ÙÁ ¹¿Ùù»ñ¿, ÇÝãå¿ëª ÷ñáý. º³Ñáõï³ ä³áñ »õ ÷ñáý. Æëñ³Û¿É â³ñÝÇ, Ùݳó³ÍÁ ³Ýï³ñµ»ñ ÏÁ ÙÝ³Û »õ ѳñóÁ ãÇ ³ñͳñÍ»ñ, ϳ٠ÏÁ ÅËï¿ Çñ³Ï³ÝáõÃÇõÝÁ£ ²áñáÝ µ»ñ³õ Â¿É ²õÇíÇ Ñ³Ù³Éë³ñ³ÝÇ ¹³ë³Ëûë ¾ÉÇ»½Áñ ³áåÁñÇ ûñÇݳÏÁ, áñ Çñ ·ÇñùÇ ÝϳïáÕáõÃÇõÝÝ»ñáõÝ Ù¿ç ÏÁ ·ñ¿ ÿ ѳۻñÁ ѳñÇõñ ѳ½³ñ³õáñ Ãáõñù»ñ ç³ñ¹³Í »Ý »õ гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝ ·áÛáõÃÇõÝ ãáõÝÇ£
Êûë»Éáí ðáë»ÝÇ Ù³ëÇÝ ²áñáÝ Áë³õ. ¦ðáë»Ý Çñ Ûû¹áõ³ÍÇÝ Ù¿ç ÏÁ ·ñ¿, ÿ ¹»ëå³Ý лÝñÇ ØáñÏ»ÝóáõÇ Ûáõß»ñÁ Ï»ÕÍ »Ý£ ÆÝã忱ë ÏñÝ³Ý ²Ù»ñÇÏ»³Ý ²½·³ÛÇÝ ²ñËÇõÝ»ñáõÝ Ù¿ç ·ïÝáõ³Í ²Ù»ñÇϳÛÇ ¹»ëå³ÝÇ Ûáõß»ñÁ Ï»ÕÍ ÁÉɳɧ,- ѳñó ïáõ³õ ²áñáÝ£
Æñ Ý»ñϳ۳óáõÙÇÝ Ù¿ç ÷ñáý. ðáë»Ý ·ñ»Ã¿ ϳñ¹³ó Çñ Ûû¹áõ³ÍÁ, Ï»¹ñáݳó³õ ѳۻñáõ ¦Ë³éݳÏÇ㧠³ñ³ñùÝ»ñáõÝ íñ³Û »õ ¹Çï»É ïáõ³õ, ÿ ѳۻñÁ ç³ñ¹áõ³Í »Ý, áñáíÑ»ï»õ Çñ»Ýó ë»÷³Ï³Ý å³ïáõÃÇõÝÁ áõ½»óÇÝ áõ å³ï»ñ³½ÙÇ Å³Ù³Ý³Ï Ï³ëϳͻÉÇ Ï³å»ñ ѳëï³ï»óÇÝ£ ²å³ »½ñ³Ï³óáõó ÿ Ñ³Û Õ»Ï³í³ñáõÃÇõÝÁ Çñ ÅáÕáíáõñ¹Á ³é³çÝáñ¹»ó ç³ñ¹»ñáõ£ ðáë»Ý Çñ Û³ñÓ³ÏáõÙÁ Ï»¹ñáݳóáõó ÷ñáý. ì³Ñ³·Ý î³ïñ»³ÝÇ íñ³Û »õ Ëáõë³÷»ó³õ ²áñáÝÇ ùÝݳ¹³ïáõûݿÝ, áñ Ó»éݳñÏÇ Ù³ëݳÏÇóÝ ¿ñ£
Ð³Û ¸³ïÇ Û³ÝÓݳËáõÙµÇ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÁ Ëûëù ³éÝ»Éáí µáÕáù»ó ðáë»ÝÇ ÏáÕÙ¿ ÷ñáý. ì³Ñ³·Ý î³ïñ»³ÝÇÝ ïñáõ³Í ¦Ï»ÕÍáÕ§ áñ³ÏáõÙÇÝ ¹¿Ù »õ µ³ñ»µ³ËïáõÃÇõÝ Ýϳï»ó, áñ Ý»ñϳݻñ¿Ý ß³ï»ñ ÏÁ ׳ÝãÝ³Ý ÷ñáý. î³ïñ»³ÝÇ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ×³Ý³ãáõÙÇ Ñ³ë³Í Ñ»ÕÇݳÏáõÃÇõÝÁ£
ØÇçáó³éÙ³Ý »ñÏñáñ¹ µ³ÅÝáí Ý»ñϳ۳óáõÙÝ»ñ ϳï³ñáõ»ó³Ý àÕç³ÏÇ½Ù³Ý Ù³ëݳ·¿ï ÷ñáý. º³Ñáõï³ ä³áñÇ ÏáÕÙ¿£ ä³áñ Áë³õ. ¦ºë ϳñ¹³óÇ ðáë»ÝÇ Ûû¹áõ³ÍÁ »õ íëï³Ñ ã»Ù ÿ ÇÝù ѳÛáõû³Ý å³ñ³·³Ý ó»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝ ÏÁ Ýϳ￧,- ³å³ ³õ»Éóáõó. ¦ºÝó¹ñ»Ýù ÿ ѳۻñÁ ÇÝùݳí³ñáõÃÇõÝ Ï³Ù å»ïáõÃÇõÝ å³Ñ³Ýç»óÇÝ. ë³ Ïþ³ñ¹³ñ³óÝ¿± ï»Õ³Ñ³ÝáõÃÇõÝÝ áõ ÏáñͳÝáõÙÁ ³ÙµáÕç µÝ³Ïãáõû³Ý, Ý»ñ³é»³É ÏÇÝ»ñ áõ Ù³ÝáõÏÝ»ñ§£
Öñáý. ä³áñ ³õ»Éóáõó. ¦ò»Õ³ëå³Ýáõû³Ý á»õ¿ ·Çï³ß˳ïáÕ å³ï³ë˳ݳïáõáõÃÇõÝ áõÝÇ ½³ÛÝ ³ÛÉ ó»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝÝ»ñáõ Ñ»ï µ³Õ¹³ï»Éáõ, ³Ûɳå¿ë »ë ½ÇÝù ó»Õ³ëå³Ýáõû³Ý ·Çï³ß˳ïáÕ ã»Ù Ýϳï»ñ£ ²Ý Áë³õ, ÿ áÙ³Ýù àÕç³ÏǽáõÙÁ Çõñ³Û³ïáõ ÏÁ Ýϳï»Ý, ¦Æ٠ϳñÍÇùáí, ó»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝ Çñ³Ï³Ý³óáõó³Í ³Ù¿Ý í³ñã³Ï³ñ· Ç ·áñÍ ¹ñ³Í ¿ áõÝ»ó³Í µáÉáñ ÙÇçáóÝ»ñÁ, Ó»õ»ñÁ »õ ϳ½Ù³Ï»ñåÙ³Ý Ã»ùÝÇùÝ»ñÁ£ лï»õ³µ³ñ, ³Ûë ÇÙ³ëïáí Çõñ³Û³ïÏáõû³Ý ѳñó ·áÛáõÃÇõÝ ãáõÝǧ£
²å³, Ëûëù ³é³õ ³ñï³ùÇÝ ·áñÍáó ݳ˳ñ³ñáõû³Ý ݳËÏÇÝ í³ñÇã ÷ñáý. ÞÉáÙû ²õÇÝ»ñÇ£ ¦ÆÙ Ý»ñϳ۳óáõÙë ϳï³ñ»É¿ ³é³ç, Ïþáõ½»Ù Û³Ûï³ñ³ñ»É, ÿ ѳÛáõû³Ý å³ñ³·³Ý ò»Õ³ëå³ÝáõÃÇõÝ ÏÁ Ýϳï»Ù§£
²Ûë Ó»éݳñÏÁ Ç ÙÇ µ»ñ³õ áÕç³ÏÇ½Ù³Ý Ù³ëݳ·¿ïÝ»ñÁ, áñáÝó ٻͳٳëÝáõÃÇõÝÁ Áݹ·Í»ó гÛÏ³Ï³Ý ò»Õ³ëå³Ýáõû³Ý ³é³ÝÓݳ۳ïÏáõÃÇõÝÝ»ñÁ£ ¦Historia§ ûñÃÁ áñáß»ó 2003-Ç ³Ùñ³Ý ÃÇõÁ ÝáõÇñ»É ó»Õ³ëå³Ýáõû³Ý£
ÌÜܸº²Ü îúܲβî²ðàôÂÆôÜ èàî ²ÚÈÀÜîÆ Ø¾æ
èáï ²ÛÉÁÝïÇ êáõñµ ê³Ñ³Ï »õ Ø»ëñáå »Ï»Õ»óõáÛ Ùß³ÏáõóÛÇÝ ÙÇáõÃÇõÝÁ, ÍÝݹ»³Ý Û³ïáõÏ Ñ³Ù»ñ· ÙÁ Ý»ñϳ۳óáõó ³Ýó»³É ¸»Ïï»Ùµ»ñ 28ÇÝ: ÐÇÝ· »ñ·ã³ËáõÙµ»ñáõ 120 ³Ý¹³ÙÝ»ñáõ Ó³ÛÝ»ñÁ Éë»Éáõ Ý»ñÏ³Û ¿ÇÝ ³õ»ÉÇ ù³Ý »ñ»ù ѳñÇõñ ѳݹÇë³ï»ëÝ»ñ: ¶ñ³õáõ³Í ¿ÇÝ »Ï»Õ»óÇÇÝ µáÉáñ Ýëï³ñ³ÝÝ»ñÁ: γñ»ÉÇ ¿ñ ÙdzÛÝ áïùÇ íñ³Û ϻݳÉáõ ï»Õ ·ïÝ»É:
Øß³ÏáõóÛÇÝ ÙÇáõû³Ý ³Ý¹³ÙÝ»ñ¿Ý ê³Ýïñ³ öÇó µ³ñÇ ·³Éáõëï Ù³Õûɿ »ïù, Û³Ûï³·ñÇ Ù³ëÇÝ ï»Õ»ÏáõÃÇõÝÝ»ñ ïáõ³õ:
гٻñ·ÇÝ »ÉáÛà áõÝ»ó³õ ì»ñï³ÝïÇ ³Ûñ Ù³ñ¹áó »ñ·ã³ËáõÙµÁ »õ èáï ²ÛÉÁÝïÇ ëù³ÝïÇݳõ»³Ý ³ÕçϳÝó »ñ·ã³ËáõÙµÁ, ջϳí³ñáõû³Ùµ èÇáõÉ ÎÇýÁñïÇ »õ ²ëÃñÇï îñáõÇ Èáõëdz ³ñ³ñáÕáõû³Ý ËáõÙµÁ:
гݹ¿ëÇÝ µ³ÅÇÝ µ»ñÇÝ èáï ²ÛÉÁÝïÇ Ñ³ÛÏ³Ï³Ý »ñ·ã³ËáõÙµÁ »õ êáõñµ ê³Ñ³Ï »õ Ø»ëñáå »Ï»Õ»óõáÛ Ïñïë»ñÝ»ñáõ »ñ·ã³ËáõÙµÁ ջϳí³ñáõû³Ùµ Ù³¿ëÃñû ÎáÝëï³Ý¹ÇÝ ä»ïñá뻳ÝÇ áñ ÙÇ»õÝáÛÝ Å³Ù³Ý³Ï, ³Û¹ ûñ ëï³ÝÓÝ³Í ¿ñ »ñ³Åßï³Ï³Ý ÁݹѳÝáõñ ջϳí³ñÇ å³ßïûÝÁ:
îûÝ³Ï³Ý ßñç³ÝÇÝ Ý»ñϳ۳óáõ³Í ³Ûë ѳٻñ·Á »ñÏáõ ï³ñµ»ñ Ùß³ÏáÛÃÝ»ñáõ ÅáÕáíáõñ¹Ý»ñáí, ùñÇëïáÝ¿áõÃÇõÝÁ óÝͳóÝáÕ ³ñï³Û³ÛïáõÃÇõÝ ÙÁÝ ¿ñ ³ÝϳëϳÍ: Æõñ³ù³ÝãÇõñë ³éÇÃÁ í³Û»É»óÇÝù, ëáñí»Éáí ï³ñµ»ñ ³õ³Ý¹áõÃÇõÝÝ»ñáõ Ù³ëÇÝ »õ Éë»Éáí ï³ñµ»ñ É»½áõÝ»ñ:
Ú³Ûï³·ÇñÁ ëÏë³õ ì»ñï³ÝïÇ ³Ûñ Ù³ñ¹áó »ñ·ã³ËáõÙµáí áñáÝù »ñ·»óÇÝ Ñ³Ûñ»Ý³ëÇñ³Ï³Ý »õ ÍÝݹ»³Ý Û³ïáõÏ ÏïáñÝ»ñ: Þ³ï ѳ×áÛ»³ÉÇ ¿ñ ³Ûñ Ù³ñ¹áó ³Ûë ËáõÙµÇÝ Ï³ï³ñáÕáõÃÇõÝÁ, Ó³ÛÝ»ñáõ ·»Õ»óÇÏ áõ Ù»ÕÙ áñ³Ïáí: èáï ²ÛÉÁÝïÇ ëù³ÝïÇݳõÇ³Ï³Ý ³ÕçϳÝó »ñ·ã³ËáõÙµÁ Ñá·»õáñ »õ áã ÏñûÝ³Ï³Ý »ñ·»ñáí ÑdzóÙáõÝù å³ï׳é»óÇÝ µáÉáñÇÝ:
êáõñµ ê³Ñ³Ï »õ Ø»ëñáå »Ï»Õ»óÇÇ Ïñï»ñÝ»ñáõ »ñ·ã³ËáõÙµÁ ˳ݹ³í³éáõû³Ùµ »ñ·»óÇÝ ÍÝݹ»³Ý »ñ·»ñ: Üϳï»ÉÇ ¿ñ »ñ³Åßï³Ï³Ý Û³é³ç¹ÇÙáõÃÇõÝÁ ³Ûë ËáõÙµÇÝ, ßÝáñÑÇõ Çñ ³Ý¹³ÙÝ»ñáõÝ Û³Ù³é »õ ÇÝùÝݳíëï³Ñ ³ß˳ï³ÝùÇÝ, Ù³¿ëÃñáÛÇÝ Ñ»ï ÙdzëÇÝ:
Èáõëdz ³ñ³ñáÕáõû³Ý ϳï³ñáÕáõÃÇõÝÁ ѳ×áÛù ¿ñ: ²ëÃñÇï îñáõ ³ñ³ñáÕáõû³Ý ջϳí³ñÁ, µ³ó³ïñ»ó ÙáÙ»ñáõ ·áñͳÍáõû³Ý ÇÙ³ëïÁ Þáõ¿ï³Ï³Ý ³Ûë ³õ³Ý¹áõû³Ý »ïÇÝ: ³÷ûñÁ ëÏë³õ ÙáÙ»ñáõ Éáõë³åë³Ï ÙÁ ·ÉËáõÝ Ñ³·³Í »ñÇï³ë³ñ¹áõÑÇáí ÙÁ, áñáõÝ Ñ»ï»õ»ó³Ý ûñÇáñ¹Ý»ñ »õ ïÕ³ù ½·»ëï³õáñáõ³Í »ñÏñÇÝ ³õ³Ý¹³Ï³Ý ï³ñ³½Ý»ñáí: ²ÝáÝù »ñ·»Éáí Û³é³ç³ó³Ý ¹¿åÇ Ëáñ³Ý:
²å³, èáï ²ÛÉÁÝïÇ Ñ³ÛÏ³Ï³Ý »ñ·ã³ËáõÙµÁ ³Ý·É»ñ¿Ý É»½áõáí ϳï³ñ»ó óÝÍ»ñ· ÙÁ »õ ÎáÙÇï³ë í³ñ¹³å»ïÇ ·áñÍ»ñ¿Ý ³õ³Ý¹³Ï³Ý ÍÝݹ»³Ý »ñ·»ñ: ¶Ý³Ñ³ï³ÝùÇ ³ñųÝÇ »Ý »ñ·ã³ËáõÙµÁ, ¹³ßݳϳѳñ سñÇ ö³Ýá뻳ÝÝ áõ Ù³¿ëÃñûÝ áñáÝù Ù»Í ïå³õáñáõÃÇõÝ Ó·»óÇÝ
гٻñ·Ç ³õ³ñïÇÝ, µáÉáñ Ù³ëݳÏóáÕÝ»ñÁ Ùdzëݳµ³ñ Ý»ñϳ۳óáõóÇÝ óÝÍ»ñ·Ý»ñ: ²ÝáÝó ·»Õ»óÇÏ Ó³ÛÝ»ñÁ Ëáñ ³½¹»óáõû³Ùµ, ˳ճóÇÝ µáÉáñÇÝ ëñïÇ É³ñ»ñáõÝ Ñ»ï:
гÛñ ÞÝáñÑù ¶³ëå³ñ»³Ý, ßÝáñѳϳÉáõû³Ý Ëûëù»ñ Û³ÛïÝ»ó µáÉáñ ³ÝáÝó, áñáÝù Çñ³Ï³Ý³óáõóÇÝ ³Ûë ѳٻñ·Á: ²Ý ÑdzóÙáõÝùáí ³ñï³Û³Ûïáõ»ó³õ Ïñïë»ñÝ»ñáõ Ù³ëݳÏóáõû³Ý Ù³ëÇÝ:
гݹ¿ëÁ ³õ³ñï»ó³õ ÑÇõñ³ëÇñáõû³Ùµ:
زð²È ¸²ð²øº²Ü
زÚð ì²ðIJð²ÜÆ ²Þ²ÎºðîܺðÀ îúܺòÆÜ êàôð´ ÌÜܸº²Ü Ö𲶲ÈàÚòÀ
Üáñ ï³ñáõ³Ý ³é³çÇÝ ÇëÏ ûñ»ñáõÝ, ÚáõÝáõ³ñ 5Ç ÍÝݹ»³Ý ×ñ³·³ÉáÛóÇ ³é³õûïáõÝ, êáõñµ Èáõë³õáñÇã سÛñ ì³ñųñ³ÝÇ ³Ù»Ýûñ»³Û »õ ß³µ³Ãûñ»³Û ۳׳ËáÕ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ Çñ»Ýó ÍÝáÕÝ»ñáõÝ Ñ»ï, ÷áõóóÇÝ ÜÇõ ºáñù ù³Õ³ùª êáõñµ Èáõë³õáñÇã سÛñ »Ï»Õ»óÇ, ³ÕûûÉáõ »õ ³åñ»Éáõ ËáñÑáõñ¹Á ÚÇëáõë øñÇëïáëÇ Ññ³ß³÷³é êáõñµ ÌÝݹ»³Ý:
ì³ñųñ³ÝÇ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ³Û¹ ûñ, Ý»ñϳ۳óáõóÇÝ Ø³ÝáõÏ ÚÇëáõëÇ ÌÝݹ»³Ý ϻݹ³ÝÇ å³ïÏ»ñÁ í»ó ³ñ³ñÝ»ñáí: سÛñ ºÏ»Õ»óõáÛ Ðá·»õáñ î»ëáõã, ¶»ñ³å³ïÇõ î. ØÇõéáÝ Ì³Ûñ. ì³ñ¹. ²½ÝÇÏ»³Ý, ïÝûñÇÝ³Í ¿ñ ÎÇñ³ÏÇ ³é³õûﻳÝ, Ù³ÝáõÏÝ»ñáõ µ»ñÝ¿Ý ³õ»ïáõ¿ñ ˳ճÕáõû³Ý ó·³õáñÇÝ ÌÝáõݹÁ:
гÛñ Ø»ñ ³ñï³ë³Ý»É¿Ý »ïù, ·³õÇÃ¿Ý ³ï»³Ý ³é³ç³ó³Ý ¹»ñ³Ï³ï³ñÝ»ñÁª سñdz٠(Ú³ëÙÇÏ ØÏñï㻳Ý), ܳѳï³Ï³ó êáõñµ Êáñ³ÝÇÝ ³é³ç ÍáõÝÏÇ »Ï³Í Ïÿ³Õûÿñ: ¶³µñÇ¿É Ññ»ßï³Ï³å»ïÁ (سñdz٠ØÏñï㻳Ý) Ùûï»ó³õ áõ ³õ»ïÇë ÷á˳Ýó»ó ³Ýáñ. Ññ»ßï³ÏÝ»ñáõ ÑáÛÉÇÝ Ù³ë ÏÁ ϳ½Ù¿ÇÝ êûÉɳ ÆëÏ»Ýï¿ñ»³Ý, ²ÝÇ Ø³Ýáõ¿É»³Ý, ¾ñÇù³ Îáñ»ñû, ³ÉÇÝ Ö³Ý»ïÝ »õ øñÇëïÇ Â³Ã³ñ»³Ý: ØÇÝã Þ³ÝÃ³É ä³åÇÏ»³Ý, ÜÇÏáÉ Ü³½³ñ¿Ã»³Ý »õ Èdzݳ ³óñ»³Ý ²õ»ï³ñ³ÝÇ êáõñµ ÌÝݹ»³Ý ¹ñáõ³·Ý»ñ¿Ý ÏÁ ϳñ¹³ÛÇÝ áõ Ù¿ç Áݹ Ù¿ç гÛñ êáõñµÇÝ, ê³ñ·Çë êñÏ. ²µ¿É»³ÝÇÝ »õ гÛÏ ê³ñÏ. ij·É³Û»³ÝÇÝ »õ Ý»ñϳݻñáõÝ Ñ»ï ÙdzëÇÝ Ïÿ»ñ·¿ÇÝ ß³ñ³Ï³ÝÝ»ñ »õ êáõñµ ÍÝݹ»³Ý ÝáõÇñáõ³Í »ñ·»ñ:
²ï»³Ý ³Ýó³Ý ÑáíÇõÝ»ñÁ (Ú³ñáõà Âáù³ÃÉ»³Ý »õ øññÇëï³÷áñ öáÃñÇÙáÉ) »õ ÁëÇÝ.- ¦ö³éù Ç µ³ñÓáõÝë ²ëïáõÍáÛ »ñÏñÇ íñ³Û ˳ճÕáõÃÇõÝ »õ ѳßïáõÃÇõÝ Ù³ñ¹áó ÙÇç»õ§. »ñ»ù Ùá·»ñª ²ñ³Ù Úáíë¿÷»³Ý, îÇ·ñ³Ý Úáí³ÏÇÙ»³Ý »õ ʳãÇÏ Ü³½³ñ¿Ã»³Ý »ñÏݳõáñ ³ëïÕÇÝ ³é³çÝáñ¹áõû³Ùµ ·ï³Ý Ù³ÝáõÏ ÚÇëáõëÇ ÍÝݹ»³Ý í³ÛñÁ, »ñÏñå³·»óÇÝ ÙëáõñÇÝ Ù¿ç ¹ñáõ³Í ó·³õáñÇÝ áõ Ññ³ÙóáõóÇÝ ²Ýáñ ÇÙ³ëï³ÉÇó Ýáõ¿ñÝ»ñª áëÏÇ, ½Ùáõéë áõ ÏݹñáõÏ:
²ñ³ñÝ»ñáõ ³õ³ñïÇÝ ³ß³Ï»ñïÝ»ñ, ÍÝáÕÝ»ñ »õ ѳõ³ï³ó»³ÉÝ»ñ Ùûï»ó³Ý Ëáñ³ÝÇÝ »õ ëï³ó³Ý ѳÕáñ¹áõÃÇõÝ:
¶»ñå. гÛñ êáõñµÁ Çñ Ññ×áõ³ÝùÁ Û³ÛïÝ»ó Ð³Û ì³ñųñ³ÝÇ ë³Ý»ñáõÝ áñáÝù ³ÛëåÇëÇ ·»Õ»óÇÏ êáõñµ ÌÝáõݹ ÙÁ Ññ³ÙóáõóÇÝ µáÉáñÇë »õ ·Ý³Ñ³ï»ó áõëáõóãáõÑÇ ¼ÙñáõËï سñ·³ñ»³ÝÁ áñ ëï³ÝÓÝ³Í ¿ñ ³ñ³ñÝ»ñáõ áõëáõóáõÙÁ, ¹³ë³õáñáõÙÁ »õ Ðñ³Ý¹áõÑÇ ²õ»ïÇ뻳ÝÇÝ áñ å³ïñ³ëï³Í ¿ñ áñ å³ïñ³ëï³Í ¿ñ Çõñ³ù³ÝãÇõñ ¹»ñ³Ï³ï³ñÇ ½·»ëïÁ: ²å³, гÛñ êáõñµÇ Ññ³õ¿ñáí Ëûëù ³é³õ êáõñµ Èáõë³õáñÇã سÛñ ì³ñųñ³ÝÇ ÊÝ³Ù³Ï³É Ø³ñÙÝÇÝ ³ï»Ý³å»ïª îáùÃ. Ðñ³Ý¹ سñ·³ñ»³ÝÁ áñ Ç ëñï¿ ßÝáñѳõáñ»ó Ý»ñϳݻñáõÝ êáõñµ ÌÝáõݹÁ »õ Û³ïϳå¿ë ÍÝáÕÝ»ñÁ áñáÝù ûñÇݳϻÉÇ ½áÑáÕáõû³Ùµ, ³õ³Ý¹³å³Ñáõû³Ùµ Ñå³ñï³óáõóÇÝ Ù»½ »õ Ñå³ñï³ó³Ý Ñ³Û í³ñųñ³Ý ۳׳ËáÕ Çñ»Ýó ½³õ³ÏÝ»ñáí:
ºÏ»Õ»ó³ë¿ñ îÇÏݳÝó ÙÇáõÃÇõÝÁ ö³ß³É»³Ý ëñ³ÑÇÝ Ù¿ç, ëÇñáÛ ×³ßáí å³ïáõ»ó ³ß³Ï»ñïÝ»ñÝ áõ Ý»ñϳݻñÁ:
êáõñµ Èáõë³õáñÇã سÛñ ì³ñųñ³ÝÇ ë³Ý»ñ ³Û¹ ûñ ³õ»ï»óÇÝ Ù»½Ç ¦øñÇëïáë Ìݳõ »õ Û³ÛïÝ»ó³õ§:
ܺðÎ²Ú ØÀ
àêκ²Ú ʲâ ØÀª ÜÆô ºàðøÆ êàôð´ Èàôê²ôàðÆ⠺κԺòôàÚ
²Ù»ñÇÏ³Ñ³Û ê»¹ñ³Ï ²ÏáÝ»³Ý áñ ݳ˳å¿ë µ³½ÙÇóë ÝáõÇñ³ïáõáÃÇõÝÝ»ñ ϳï³ñ³Í ¿ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ ³ÛÉ ÍáõË»ñáõ, áëÏ»³Û ˳ã ÙÁ ÝáõÇñ»ó ÜÇõ ºáñùÇ êáõñµ Èáõë³õáñÇ㠻ϻջóõáÛ: øë³Ý ÇÝã ѳë³Ïáí ³Ûë Ûáõß³Ýáõ¿ñÁ ëï³Ý³Éáõ ѳٳñ, Ý»ñÏ³Û »Õ³õ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ ²ñ»õ»É»³Ý ßñç³ÝÇ ´³ñ»ç³Ý ²é³çÝáñ¹ ²ñù. âáÉáÛ»³Ý:
껹ñ³Ï ²ÏáÝ»³Ý ÚáõÝáõ³ñ 6Ç ÍÝݹ»³Ý ûñÁ Å³Ù³Ý³Í ¿ñ »Ï»Õ»óÇÝ, ³ÝÓݳå¿ë ÷á˳Ýó»Éáõ ѳٳñ ³Ûë Ýáõ¿ñÁ áñ ùñÇëïáÝ¿áõû³Ý å»ï³Ï³Ý ÏñûÝ Ñéã³ÏÙ³Ý 1700³Ù»³ÏÇÝ ³éÃÇõ å³ïñ³ëïáõ³Í ¿ñ:
²ÏáÝ»³Ý ݳ˳å¿ë ÝÙ³ÝûñÇÝ³Ï ³ÛÉ 95 ˳ã»ñ ÝáõÇñ³Í ¿ ³ÛÉ »Ï»Õ»óÇÝ»ñáõ:
²´ú Âàðà꺲ÜÆ ¶àð̺ðÀ ÎÀ òàôò²¸ðàôÆÜ øàÈäÆ-êàÚÀð ¸äðàòÆÜ Ø¾æ
ºñ¿ÏáõÁÝ¿ ëÏë»³É ÏÁ óáõó³¹ñáõÇÝ ²µû Âáñá뻳ÝÇ ·áñÍ»ñÁ, øáÉåÇ-êáÛÁñ ¹åñáóÇ ëñ³Ñ¿Ý Ý»ñë: ²Ûë óáõó³Ñ³Ý¹¿ëÁ åÇïÇ ï»õ¿ ÙÇÝã»õ ö»ïñáõ³ñ 21, ѳëï³ïáõû³Ý سñÇÁÝ Îñ¿Ûí½ Øáõϳñ óáõó³ëñ³ÑÇÝ Ù¿ç: ´³óÙ³Ý Ñ³Ý¹Çëáõû³Ý, ³Ý Ëûëù ³é³õ »õ µ³ó³ïñ»ó Çñ ·áñÍ»ñáõÝ ÇÙ³ëïÝ áõ ß³ñáõÝ³Ï Ñ³óÇ Ñ³Ý¹¿å áõÝ»ó³Í Çñ ÑdzóáõÙÝ áõ Û³ñ·³ÝùÁ: î³ññ³Ï³Ý ëÝáõݹ ÙÁ ÁÉɳÉáí, Âáñáë»³Ý µ³ó³ïñ»ó ÿ ÇÝãå¿°ë ѳóÁ Çñ ³ñáõ»ëï³·¿ïÇ Ï»³ÝùÇÝ íñ³Û ³½¹³Í ¿: Ð³Û Ñûñ »õ ÛáÛÝ Ùûñ ½³õ³Ï, ³Ý Û³ÛïÝ»ó Çñ ÁÝï³Ý»Ï³Ý å³ñ³·³Ý»ñáõÝ »õ ³½·³Ï³ÝÝ»ñáõÝ ³Ýóáõó³Í ³Ñ³õáñ ûñ»ñÁ, »Õ»éÝÇ Å³Ù³Ý³Ï áõñ ѳóÝ ³Ý·³Ù ³Ý·ï³Ý»ÉÇ ¿ñ:
гóÇ ÏïáñÝ»ñáõ Ñ»ï, ²µû ÏÁ ·áñͳͿ ÑáÕ, Éáõë³ÝϳñÝ»ñ, ù³ñ »õ ½³Ý³½³Ý ï»ë³ÏÇ åÕÇÝÓÇ ·áñÍ»ñ: Æñ ·áñÍ»ñáõÝ Ù¿ç, ѳóÁ ÏÁ Ý»ñϳ۳óÝ¿ ã³ñã³ñáõáÕÁ, µ³Ýï³ñÏáõáÕÁ, û·ï³·áñÍáõáÕÝ áõ áïݳÏáË »ÕáÕÁ: ¦²Ûëå¿ë ѳóÇ ³Û¹ Ï»ñå³ñ³Ýùáí ÏÁ Ý»ñϳ۳óݻ٠ÇÙ ³ñÙ³ïÝ»ñë, ³Ýó»³Éë, ÍÝáÕùë »õ ÙûïÇÏ å³ñ³·³Ý»ñë: ²ñ³· ϳ٠Ñå³ÝóÇÏ Ý³Ûáõ³óùáí ÙÁ ϳñ»ÉÇ ã¿ Ñ³ëÏÝ³É ·áñÍ»ñë: ²é³çÇÝ Ñ»ñÃÇÝ ³ÝѳëÏݳÉÇ »õ ³Ýѻûà ÏÁ ÃáõÇ, ë³Ï³ÛÝ Ù»ñà Áݹ Ù»ñà Ëáñ³Ý³Éáí ϳñ»ÉÇ ¿ ѳëÏÝ³É ·áñÍ»ñáõë ÇÙ³ëïÁ: Ø¿Ï Ëûëùáí Ïÿáõ½»Ù ³ÝٳѳóÝ»É Ñ³óÁ, ³ÛëÇÝù ݳ˳ѳÛñ»ñë:§ Áë³õ ²µû:
äáÉëáÛ Ù¿ç áõë³Ý³Í, ³Ý 1968ÇÝ ·³ÕÃ³Í ¿ Ødzó»³É ܳѳݷݻñ: Âáñáë»³Ý óáõó³Ñ³Ý¹¿ëÝ»ñ ϳ½Ù³Ï»ñå³Í ¿ Úáõݳëï³ÝÇ, üñ³Ýë³ÛÇ, êå³ÝÇáÛ, ¶³Ý³ï³ÛÇ »õ ³Ýßáõßï г۳ëï³ÝÇ »õ Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ Ù¿ç:
´³óÙ³Ý Ñ³Ý¹Çëáõû³Ý ݳ»õ, ï»ë³Ý»ñǽáí, ³Ý ÷á˳Ýó»ó Û³õ»É»³É ï»Õ»ÏáõÃÇõÝÝ»ñ:
Âáñá뻳ÝÇ ·áñÍ»ñÁ åÇïÇ óáõó³¹ñáõÇÝ Ý³»õ äáëÃÁÝÇ Ñ³Ù³Éë³ñ³Ý¿Ý Ý»ñë, ö»ïñáõ³ñ 23¿Ý ²åñÇÉ 7:
Ð.Ø.À.Ø.-Ç ²ñ»õ»É»³Ý Ødzó»³É ܳѳݷݻñáõ 26-ñ¹ Þñç³Ý³ÛÇÝ Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÄáÕáíÁ
Ð.Ø.À.Ø.-Ç ²ñ»õ»É»³Ý Ødzó»³É ݳѳݷݻñáõ 26-ñ¹ Þñç³Ý³ÛÇÝ Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÄáÕáíÁ ï»ÕÇ áõÝ»ó³õ ÚáõÝáõ³ñ 17-18, 2003, ÜÇõ ºáñùÇ Ð³Û Î»¹ñáÝÇÝ Ù¿ç, Ù³ëݳÏóáõû³Ùµ ßñç³ÝÇ ÇÝÁ Ù³ëݳ×ÇõÕ»ñáõ ²ÉåÁÝÇÇ, ÜÇõ ÖÁñ½ÇÇ, ÞÇù³ÏáÛÇ, гñ³õ³ÛÇÝ üÉûñÇï³ÛÇ, àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ, äáëÃÁÝÇ, öñáíÇï»ÝëÇ, üÇɳï»ÉýÇáÛ »õ ÜÇõ ºáñùÇ Édz½ûñ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñáõ, Ð.Ø.À.Ø.-Ç ²ñ»õ»É»³Ý Ødzó»³É ݳѳݷݻñáõ Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý »õ Ð.Ø.À.Ø.-Ç Î»¹ñáÝ³Ï³Ý ì³ñãáõû³Ý Édz½ûñ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñáõÝ, ÁݹѳÝáõñ 45 ³Ý¹³ÙÝ»ñ: ÊáñÑñ¹³Ïó³Ï³Ý Ó³ÛÝáí Ù³ëݳÏóáÕÝ»ñáõ ß³ñùÇÝ ÝáÛÝå¿ë Ý»ñÏ³Û ¿ÇÝ, Ð.Ú.¸. ²ñ»õ»É»³Ý Þñç³ÝÇ Î»¹ñáÝ³Ï³Ý ÎáÙÇï¿Ç Ý»ñϳ۳óáõóÇãÁ, Ð.Ø.À.Ø.-Ç ²ñ»õ»É»³Ý Ødzó»³É ݳѳݷݻñáõ Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý Ùݳó»³É ³Ý¹³ÙÝ»ñÁ, Þñç³Ý³ÛÇÝ Ø³ñ½³Ï³Ý Û³ÝÓݳËáõÙµÇ »õ êϳáõï³Ï³Ý ËáñÑáõñ¹Ç Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñÁ, áõÕ»ÏÇó ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÇõÝÝ»ñáõ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñÁ »õ Ññ³õÇñ»³ÉÝ»ñ:
ÄáÕáíÇ µ³óáõÙÁ ϳï³ñ»ó ßñç³Ý³õ³ñï Þñç. ì³ñãáõû³Ý ²ï»Ý³å»ï‘ ºÕµ. ê³ñ·Çë êï»÷³Ý»³Ý, áñáõ µ³ñÇ ·³ÉáõëïÇ Ëûëù¿Ý »ïù ÅáÕáíÁ ÁÝïñ¿ó Çñ ¹Çõ³ÝÁ: êáÛÝ ÅáÕáíÇ ÙݳÛáõÝ ¹Çõ³Ý ÁÝïñáõ»ó³Ý ³ï»Ý³å»ïÝ»ñ‘ ºÕµ. ì³½·¿Ý ¶³µñÇ¿É»³Ý »õ ºÕµ. Ú³Ïᵠʳã³ïáõñ»³Ý, ³ï»Ý³¹åñáõÑÇÝ»ñ‘ øáÛñ ³ÉÇÝ Ø³íÉ»³Ý »õ øáÛñ êÇÉí³ ¶áõÛáõÙ×»³Ý:
Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÅáÕáíÇ ûñ³Ï³ñ·ÇÝ ³Ýóݻɿ ³é³ç, Û³çáñ¹³µ³ñ Ëûëù ³éÇÝ‘ ÑÇõñÁÝÏ³É ÜÇõ ºáñùÇ Ù³ëݳ×ÇõÕÇ ²ï»Ý³å»ï‘ ºÕµ. ê³ñ·Çë Ø·ñ»³Ý, ÜÇõ ºáñùÇ ê. Èáõë³õáñÇã سÛñ î³×³ñÇ Ðá·»õáñ ÐáíÇõ‘ Ðá·»ßÝáñÑ î. ØÇõéáÝ Ì. ìñ¹. ²½ÝÇÏ»³Ý, Ð.ú.Ø. Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý Ý»ñϳ۳óáõóÇã‘ ÀÝÏ»ñáõÑÇ êÇÉí³ ¶áõÛáõÙ×»³Ý œ гٳ½·³ÛÇÝÇ Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý Ý»ñϳ۳óáõóÇã‘ ÀÝÏ»ñ ²ñ³ ¶³µñÇ¿É»³Ý Û³ÛïÝ»Éáí Çñ»Ýó µ³ñ»Ù³ÕÃáõÃÇõÝÝ»ñÁ ëáÛÝ ÅáÕáíÇÝ: Ð.Ú.¸. ²Ù»ñÇϳÛÇ ²ñ»õ»É»³Ý Þñç³ÝÇ Î»¹ñáÝ³Ï³Ý ÎáÙÇï¿Ç Ý»ñϳ۳óáõóÇã‘ ÀÝÏ»ñ ²ñÙ¿Ý Ê³ã³ïáõñ»³Ý Çñ ËûëùÇÝ Ù¿ç Ýß»ó Ð.Ø.À.Ø.-Ç ¹»ñÁ »õ Ù³ñï³Ññ³õ¿ñÁ г۳å³Ñå³ÝÙ³Ý ³ß˳ï³ÝùÇÝ Ù¿ç, »õ ÿ ³Ûë ÅáÕáíÝ»ñÁ ³éÇÃÁ Ïáõï³Ý áñ Ð.Ø.À.Ø.-Á í»ñ³Ù߳Ͽ Çñ ·áñÍáõÝ¿áõÃÇõÝÁ ¹¿åÇ Ýáñ Ýáõ³×áõÙÝ»ñ: ²Ý ·Ý³Ñ³ï»ó ëϳáõïÝ»ñáõ »õ ùáÛñ»ñáõ ѳٳå³ï³ëË³Ý ÃÇõÁ ëáÛÝ ÅáÕáíÇÝ: ²å³ Ëûëù ³é³õ ßñç³Ý³õ³ñï Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý ²ï»Ý³å»ï‘ ºÕµ. ê³ñ·Çë êï»÷³Ý»³Ý Û³ÛïÝ»Éáí áñ ³Ûë Ý»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÅáÕáíÁ åÇïÇ ùÝÝ¿ ³Ûë ßñç³ÝÇ ·áñÍáõÝ¿áõÃÇõÝÝ»ñÁ »õ ÁÝïñ¿ Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõÃÇõÝ: ²Ý ßÝáñѳϳÉáõÃÇõÝ Û³ÛïÝ»ó Ð.Ø.À.Ø.-Ç ÜÇõ ºáñùÇ Ù³ëݳ×ÇõÕÇÝ áñ ÑÇõñÁÝϳɻó ³Ûë ÅáÕáíÁ: ì»ñçÇÝ ËûëùÁ ³é³õ Ð.Ø.À.Ø.-Ç Î»¹ñáÝ³Ï³Ý ì³ñãáõû³Ý Ý»ñϳ۳óáõóÇã‘ ºÕµ. ¶û·û ä³É»³Ý Ý³Ë Û³çáÕáõÃÇõÝ Ù³Õûó ²ñ»õ»É»³Ý Þñç³ÝÇ ³Ûë å³ïϳé»ÉÇ ÅáÕáíÇÝ, ³å³ ßÝáñѳõáñ»ó ßñç³Ý³õ³ñï Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý ï³ñ³Í ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ œ Û³ÛïÝ»ó ÿ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÝ»ñáõ ßÇÝÇã ³é³ç³ñÏÝ»ñáí åÇïÇ Ï³ñ»Ý³Ýù µ³ñ»É³õ»É ³Ûë ßñç³ÝÇ ·áñÍáõÝ¿áõÃÇõÝÝ»ñÁ:
²å³ ÅáÕáíÁ áõÝÏݹñ»ó ï³ëÁ Ù³ëݳ×ÇõÕ»ñáõ Ùdzٻ³Û ÝÇõó-µ³ñáÛ³Ï³Ý ï»Õ»Ï³·ñ»ñÁ »õ »ïùÁ ßñç³Ý³õ³ñï Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý »ñϳٻ³Û ·áñÍáõÝ¿áõû³Ý ÝÇõó-µ³ñáÛ³Ï³Ý ï»Õ»Ï³·ÇñÁ:
гٳӳÛÝ ï»Õ»Ï³·ñ»ñáõ, ßñç³ÝÁ áõÝ»ó³Í ¿ Û³çáÕ ·áñÍáõÝ¿áõÃÇõÝ: Ü»ñϳÛÇë Ð.Ø.À.Ø.-Ç ²ñ»õ»É»³Ý Þñç³ÝÁ áõÝÇ.
-1091-¿ ³õ»ÉÇ ³Ý¹³Ù-³Ý¹³ÙáõÑÇÝ»ñ.
-390-¿ ³õ»ÉÇ ·³ÛÉÇÏ, ³ñÍáõÇÏ, ëϳáõï, ³ñ»Ýáõß, å³ñÙ³Ý »õ å³ñÙ³ÝáõÑÇÝ»ñ.
-60-¿ ³õ»ÉÇ Ù³ñ½³Ï³Ý ËáõÙµ»ñ µ³Õϳó³Í »ñÏë»é áïݳ·Ý¹³ÏÇ, íáÉÇ-åáÉÇ, å³ëù¿ÃÇ, µÇÝÏ-µáÝÏÇ, ÿÝÇëÇ »õ ³Ãɳ¹Ç½ÙÇ ËáõÙµ»ñáõ, ÍÇÉ, ÷áùñ, Ïñïë»ñ, »ñ¿ó »õ í»Ã»ñ³Ý ¹³ë³Ï³ñ·»ñáõ:
²ÝóÝáÕ »ñÏáõ ï³ñÇÝ»ñáõÝ, ßñç³ÝÁ ϳ½Ù³Ï»ñå³Í ¿ Ñ»ï»õ»³É ·áñÍáõÝ¿- áõÃÇõÝÝ»ñÁ.
2001-ÇÝ
-سëݳ×ÇõÕ»ñáõ í³ñã³Ï³Ý ϳ½ÙÇ ¹Çõ³ÝÝ»ñáõ ËáñÑñ¹³ÅáÕáí, äáëÃÁÝÇ Ù¿ç:
-سëݳ×ÇõÕ»ñáõ ëϳáõï³Ï³Ý ËáñÑáõñ¹Ý»ñáõ ËáñÑñ¹³ÅáÕáí, ÜÇõ ÖÁñ½ÇÇ Ù¿ç:
-Þñç³Ý³ÛÇÝ ëϳáõï³Ï³Ý 3 ë»ÙÇݳñÝ»ñ, ÜÇõ ÖÁñ½ÇÇ, àõ³ßÇÝÏÃÁÝÇ œ üÇɳï»ÉýÇáÛ Ù¿ç: ²Ûë ë»ÙÇݳñÝ»ñÁ ϳ½Ù³Ï»ñåáõ³Í ¿ÇÝ Çµñ ݳ˳å³ïñ³ëïáõÃÇõÝ Ð³Ù³-Ð.Ø.À.Ø.-³Ï³Ý ÀݹѳÝáõñ ´³Ý³ÏáõÙÇÝ, áñ ï»ÕÇ åÇïÇ áõݻݳñ 2002-ÇÝ Ð³Û³ëï³ÝÇ Ù¿ç:
-ØÇç-Ù³ëݳ×ÇõÕ³ÛÇÝ 11-ñ¹ Ù³ñ½³Ï³Ý ˳ջñ, äáëÃÁÝÇ Ù¿ç: êáÛÝ Ë³Õ»ñáõ Ù³ëݳÏó³Í »Ý 475 Ù³ñ½ÇÏ-Ù³ñ½ÇÏáõÑÇÝ»ñ »õ 150 ëϳáõïÝ»ñ:
-Þñç³Ýë Çñ Ù³ëݳÏóáõÃÇõÝÁ µ»ñ³Í ¿ гٳ-Ð.Ø.À.Ø.-³Ï³Ý 6-ñ¹ سñ½³Ï³Ý ʳջñáõÝ, ä¿ÛñáõÃÇ Ù¿ç: Þñç³Ýë Çñ Ù³ëݳÏóáõÃÇõÝÁ µ»ñ³Í ¿ àïݳ·Ý¹³ÏÇ ËáõÙµáí, »ñÏë»é öÇÝÏ-öáÝÏÇ œ ²ÃÉ»ÃǽÙÇ Ù³ñ½ÇÏÝ»ñáí (ÁݹѳÝáõñ 24): êáÛÝ Ë³Õ»ñáõÝ ²ÃÉ»ÃǽÙÇ ËáõÙµÁ ³å³Ñáíáõ³Í ¿ ³Ù»Ý¿Ý ß³ï ÃÇõáí áëÏÇ Ù»ï³ÉÝ»ñ œ áëϻٳﻳÝÇÝ Ù¿ç ³ñӳݳ·ñ³Í Ýáñ Ùñó³ÝÇß ÙÁ:
-Þñç³Ý³ÛÇÝ êϳáõï³Ï³Ý 15-ñ¹ ÀݹѳÝáõñ µ³Ý³ÏáõÙ, ÑÇõñÁÝϳÉáõû³Ùµ üÇɳï»ÉýÇáÛ Ù³ëݳ×ÇõÕÇÝ:
2002-ÇÝ
-Þñç³ÝÇ 25-ñ¹ Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÅáÕáí, öñáíÇï»ÝëÇ Ù¿ç:
-سëݳ×ÇõÕ»ñáõ í³ñã³Ï³Ý ϳ½ÙÇ ¹Çõ³ÝÝ»ñáõ ËáñÑñ¹³ÅáÕáí, üÇɳï»ÉýÇáÛ Ù¿ç:
-سëݳ×ÇõÕ»ñáõ ëϳáõï³Ï³Ý ËáñÑáõñ¹Ý»ñáõ ËáñÑñ¹³ÅáÕáí, äáëÃÁÝÇ Ù¿ç:
-Þñç³Ý³ÛÇÝ ëϳáõï³Ï³Ý 3 ë»ÙÇݳñÝ»ñ, öñáíÇï»ÝëÇ, äáëÃÁÝÇ »õ ²ÉåÁÝÇÇ Ù¿ç: ²Ûë ë»ÙÇݳñÝ»ÁáõÝ ëϳáõïÝ»ñÁ ³Ýó³Í »Ý ². œ ´. ϳñ·Ç ·ñ³õáñ ùÝÝáõû³Ý, ǵñ ݳ˳å³ïñ³ëï³Ï³Ý ³ß˳ï³Ýù гٳ-Ð.Ø.À.Ø.-³Ï³Ý ÀݹѳÝáõñ ´³Ý³ÏáõÙÇÝ:
-ØÇç-Ù³ëݳ×ÇõÕ³ÛÇÝ 12-ñ¹ Ù³ñ½³Ï³Ý ˳ջñ, ÞÇù³ÏáÛÇ Ù¿ç: êáÛÝ Ë³Õ»ñáõ Ù³ëݳÏó³Í »Ý 350 Ù³ñ½ÇÏ-Ù³ñ½ÇÏáõÑÇÝ»ñ »õ 84 ëϳáõïÝ»ñ:
-Þñç³Ý³ÛÇÝ êϳáõï³Ï³Ý 16-ñ¹ ÀݹѳÝáõñ µ³Ý³ÏáõÙ, äáëÃÁÝÇ Ù¿ç:
-Þñç³Ýë Çñ Ù³ëݳÏóáõÃÇõÝÁ µ»ñ³Í ¿ 44 ëϳáõïÝ»ñáí гٳ-Ð.Ø.À.Ø.-³Ï³Ý ¾. ÀݹѳÝáõñ ´³Ý³ÏáõÙÇÝ, г۳ëï³ÝÇ Ù¿ç:
-Þñç³ÝÇë 25-³Ù»³ÏÇ ïûݳϳï³ñáõû³Ý Ûáõß³Ù³ï»³Ý ·ñùáÛÏÇ Ññ³ï³ñ³ÏáõÃÇõÝ œ ßù»Õ ׳ßÏ»ñáÛÃ-å³ñ³Ñ³Ý¹¿ë, ÜÇõ ÖÁñ½ÇÇ Ù¿ç:
-2003-ÇÝ, Þñç³ÝÇ 26-ñ¹ Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÅáÕáí, ÜÇõ ºáñùÇ Ù¿ç:
ÄáÕáíÁ Éë»É¿ »ïù Þñç³Ý³ÛÇÝ í³ñãáõû³Ý »ñϳٻ³Û ï»Õ»Ï³·ÇñÁ »õ ѳßáõ»ÏßÇéÁ, ѳݷ³Ù³Ýûñ¿Ý ùÝݳñÏ»ó ϳï³ñáõ³Í ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ »õ ѳë³õ ѳٳå³ï³ëË³Ý »½ñ³Ï³óáõû³Ý‘ Ù³ïݳÝß»Éáí ³ÛÝ ·áñÍáõ¿áõÃÇõÝÝ»ñÁ áñáÝù µ³ñ»µáËáõû³Ý ÏÁ ϳñûïÇÝ: ÄáÕáíÁ Çñ ·Ý³Ñ³ï³ÝùÁ ³ñï³Û³Ûï»ó Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý ï³ñ³Í ³ß˳ï³ÝùÝ»ñáõÝ áñáÝù ½·³ÉÇ Ýáõ³×áõÙÝ»ñ ³ñӳݳ·ñ³Í ¿ñ 2001 œ 2002 ï³ñ»ßñç³ÝÇÝ:
Ü»ñϳ۳óáõóã³Ï³Ý ÅáÕáíÁ Ù߳ϻó Û³é³çÇÏ³Û »ñϳٻ³Û ßñç³ÝÇ Ù³ñ½³Ï³Ý »õ ëϳáõï³Ï³Ý ·áñÍáõÝ¿áõÃÇõÝÝ»ñÁ »õ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÁ, ѳٳ¹ñ»Éáí ßÇÝÇã ³é³ç³ñÏÝ»ñ µ³ñ»É³õ»Éáõ »õ ¹ÇÙ³·ñ³õ»Éáõ ßñç³ÝÇë å³Ñ³ÝçùÝ»ñÁ: Þ³ñáõݳϻÉáí ûñ³Ï³ñ·Á, ÅáÕáíÁ ùÝݳñÏ»ó ÝáñÁÝïÇñ Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõû³Ý ï³ñ»ßñç³ÝÇ 2003-2004 ݳ˳ѳßÇõÁ œ Û³é³çÇÏ³Û ä³ï·³Ù³õáñ³Ï³Ý ÄáÕáíÇ ûñ³Ï³ñ·»ñÁ:
´áÉáñ ѳñó»ñáõ ùÝÝáõû³Ý »õ í³õ»ñ³óáõÙÇ ³õ³ñïÇÝ, ÅáÕáíÁ ÁÝïñ»ó ÝáñÁÝïÇñ Þñç³Ý³ÛÇÝ ì³ñãáõÃÇõÝÁ, µ³Õϳó³Í Ñ»ï»õ»³É ³Ý¹³ÙÝ»ñ¿- ºÕµ. سñë»É ¶³ñ»³Ý (²ï»Ý³å»ï), ºÕµ. Ú³Ïᵠʳã³ïáõñ»³Ý (ø³ñïáõÕ³ñ), ºÕµ. ¼³ñ»Ñ Ú³ñáõÃÇõÝ»³Ý (¶³ÝÓ³å³Ñ), ºÕµ. ê³ñ·Çë îáõï³·É»³Ý (öáË ²ï»Ý³å»ï œ ²ï»Ý³¹åÇñ), ºÕµ. è³ýýÇ îûݳå»ï»³Ý (سñ½³Ï³Ý ä³ï³ë˳ݳïáõ), ºÕµ. γñåÇë ÂûëáõÝ»³Ý (êϳáõï³Ï³Ý Ü»ñϳ۳óáõóÇã) »õ ºÕµ. ÚáíÇÏ ²µ·³ñ»³Ý (ÊáñÑñ¹³ïáõ):
Ú. Ê.